Moduł 4 – Rozwój społeczno-emocjonalny i wytrwałość

Hiszpania (poziom krajowy)

Moduł można powiązać z hiszpańską podstawą programową opracowaną w ramach reformy LOMLOE, w tym z Real Decreto 157/2022 z 1 marca, określającym minimalne wymagania programowe dla edukacji na poziomie Educación Primaria. Spośród ośmiu kompetencji kluczowych szczególnie istotna jest Competencia Personal, Social y de Aprender a Aprender (CPSAA), która obejmuje samoświadomość, samoregulację emocjonalną, współpracę, wytrwałość i rozwijanie strategii uczenia się przez całe życie. Jej założenia odpowiadają celom modułu związanym z rozwijaniem samoświadomości, świadomości społecznej, umiejętności współpracy i samodzielności. Kompetencje te są rozwijane we wszystkich trzech scenariuszach oraz podczas ćwiczeń zachęcających do refleksji. Moduł wspiera również rozwój kompetencji językowych i wielojęzycznych, które umożliwiają codzienną komunikację i wymianę międzykulturową. Odpowiada to przyjętemu w module podejściu, zakładającemu stopniowe przechodzenie od podstawowych umiejętności komunikacyjnych (BICS) do rozwijania znajomości języka akademickiego (CALP). Rozwijane są również kompetencje cyfrowe, które obejmują m.in. dobrostan i obywatelstwo cyfrowe, poruszane w Scenariuszu 3. Uniwersalne podejście do edukacji międzykulturowej, zgodnie z którym różnorodność kulturową należy postrzegać jako wartość, a nie przeszkodę, jest spójne z założeniami modułu. Nowo przybyli uczniowie z doświadczeniem migracji mogą dodatkowo korzystać ze wsparcia w ramach „aulas de acogida” (oddziałów przyjmujących), czyli klas lub organizowanych na poziomie regionalnym.

Katalonia (poziom regionalny)

Moduł można powiązać z katalońską podstawą programową ustanowioną zgodnie z ustawą LOMLOE (Llei Orgànica 3/2020) oraz z „Projecte Lingüístic de Centre”, czyli planem polityki językowej danej placówki. Podstawę programową określono w Dekrecie 175/2022 z 27 września, który wdraża założenia LOMLOE do katalońskiego systemu edukacji. Zawarta w nich kompetencja CPSAA wspiera rozwój samoregulacji, wytrwaałości i umiejętności współpracy. Podkreśla również znaczenie refleksji nad własną nauką i stopniowego zwiększania samodzielności dzięki strategiom poznawczym, metapoznawczym i motywacyjnym. Założenia te odpowiadają trzem zawartym w module rutynom refleksji, ustrukturyzowanej informacji zwrotnej od rówieśników oraz pracy w grupach z podziałem na role. Te komponenty wspierają rozwój kompetencji społeczno-emocjonalnych, w tym samoświadomości, empatii, współpracy i odpowiedzialnego podejmowania decyzji. Stopniowe przechodzenie od posługiwania się podstawowymi umiejętnościami komunikacyjnymi (BICS) w Scenariuszach 1 i 2 do rozwijania biegłości w języku akademickim (CALP) w Scenariuszu 3 odpowiada potrzebom językowym uczniów objętych wsparciem oddziałów przyjmujących „aula d’acollida”. Kompetencje językowe, obejmujące komunikację ustną i pisemną, pomagają uczniom aktywnie uczestniczyć w życiu społecznym i szkolnym. Z kolei wprowadzenie „aula d’acollida” zapewnia nowo przybyłym uczniom dodatkowe wsparcie w nauce języka katalońskiego i ułatwia im stopniowe włączanie się w pracę klasy. Kompetencja cyfrowa obejmuje bezpieczne, krytyczne i odpowiedzialne korzystanie z narzędzi cyfrowych. Odpowiada to zadaniom dotyczącym oceny wiarygodności informacji w Scenariuszu 3 oraz wspólnego wykorzystywania narzędzi cyfrowych w Scenariuszach 1 i 2. Zgodnie z ramami DigComp 2.2, w Module podkreślono, że technologia powinna wspierać krytyczne myślenie i odpowiedzialne korzystanie z narzędzi cyfrowych, a nie ograniczać się do biernego odbioru treści. Założenia modułu są również zgodne z międzyprzedmiotowym naciskiem na edukację międzykulturową obecnym w katalońskim programie nauczania. Różnorodność językowa i kulturowa są więc traktowane jako cenny zasób, a wspólne działania pomagają budować poczucie przynależności do grupy. Moduł najlepiej realizować w ramach „aula d’acollida” lub jako uzupełnienie prowadzonych tam zajęć, budując u nich poczucie bezpieczeństwa, wspierając rozwój językowy uczniów i stopniowe włączanie się w życie klasy. Można go również wykorzystywać podczas regularnych lekcji, jako element ogólnoszkolnej integracji, w ramach której mentor współpracuje z wychowawcą danej klasy.

Polska

Moduł można powiązać z polską podstawą programową kształcenia ogólnego dla szkół podstawowych, określoną w rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z 14 lutego 2017 r., a także z założeniami Prawa oświatowego, dotyczącymi równego dostępu do edukacji, społecznego włączenia i przygotowania uczniów do aktywnego uczestnictwa w życiu społecznym. Założenia modułu są spójne z naciskiem na rozwój kompetencji społeczno-emocjonalnych i kluczowych umiejętności, takich jak współpraca, kreatywność i zaangażowanie społeczne. Wpisują się również w Europejskie ramy kompetencji kluczowych w zakresie uczenia się przez całe życie, które podkreślają znaczenie współpracy, samoświadomości i odpowiedzialności za własny rozwój. Szczególnie istotne w kontekście Scenariusza 3 są cele związane z edukacją obywatelską oraz odpowiedzialnym i krytycznym korzystaniem z technologii cyfrowych. Obejmują one rozwój umiejętności oceny informacji i treści przedstawianych w mediach, bezpieczną komunikację w Internecie oraz świadome uczestnictwo w środowisku cyfrowym. Istotnym punktem odniesienia jest również wsparcie udzielane uczniom z doświadczeniem migracji, którzy dopiero poznają język polski lub posługują się nim w ograniczonym zakresie. Odziały przygotowawcze, przewidziane w przepisach Prawa oświatowego (ustawa z 14 grudnia 2016 r. art. 165-166 oraz  Rozporządzenie z dnia 23 sierpnia 2017 r.), pomagają nowo przybyłym uczniom stopniowo rozwijać kompetencje językowe i przystosowywać się do nowego środowiska szkolnego. Mentorski charakter modułu, oparty na poczuciu bezpieczeństwa, współpracy i wsparciu emocjonalnym, odpowiada potrzebie ułatwiania uczniom integracji i aktywnego uczestnictwa w życiu klasy.

Chorwacja

Moduł można powiązać z chorwackimi podstawami programowymi, w szczególności z przekrojowymi zagadnieniami dotyczącymi rozwoju osobistego i społecznego, edukacji obywatelskiej, kompetencji międzykulturowych oraz wykorzystania technologii informacyjno-komunikacyjnych. Obszar „Učiti kako učiti” (Uczenie się, jak się uczyć) koncentruje się na samoregulacji, rozwijaniu odporności i stosowaniu różnych strategii uczenia się. Jest to zgodne z założeniami modułu, który rozwija samodzielność i wytrwałość uczniów. Z kolei „Građanski odgoj i obrazovanje” (Edukacja obywatelska) rozwija krytyczne myślenie i umiejętności komunikacyjne, przygotowując uczniów do odpowiedzialnego uczestnictwa w życiu społecznym. Podkreśla również znaczenie odpowiedzialności i troski o wspólne dobro, co znajduje odzwierciedlenie w zadaniach grupowych realizowanych w Scenariuszu 2. Ważnym punktem odniesienia dla Scenariusza 3 jest również obszar „domena e-društvo” (e-społeczeństwo), uwzględniony w programie nauczania informatyki (Kurikulum nastavnog predmeta Informatika). Obejmuje on zagadnienia związane z bezpieczeństwem w Internecie, ochroną danych, cyberprzemocą i zarządzaniem cyfrową reputacją. Nowo przybyli uczniowie z doświadczeniem migracji i uchodźstwa mogą korzystać z dodatkowego wsparcia edukacyjnego, obejmującego zajęcia przygotowawcze lub uzupełniające („pripremna nastava”) oraz bezpłatne kursy języka chorwackiego koordynowane przez Ministerstwo Nauki i Edukacji.

Holandia

Moduł można powiązać z holenderską podstawą programową dla szkół podstawowych („kerndoelen basisonderwijs”). Cele nauczania języka niderlandzkiego („kerndoelen Nederlands”) określają podstawowe wymagania dotyczące biegłości językoewj w zakresie komunikacji ustnej (cele 1, 2, 3 i 10). Holenderskie badania edukacyjne wyraźnie łączą te umiejętności z rozwojem społeczno-emocjonalnym uczniów i ich samodzielnością. Odzwierciedla to również założenie modułu, zgodnie z którym codzienna komunikacja wiąże się z dobrostanem emocjonalnym. Nowe ustawowe cele edukacji obywatelskiej (kerndoelen burgerschap), których wejście w życie przewidziano na lata 2027–2028, zostały podzielone na trzy obszary: szkolną kulturę, społeczeństwo i demokrację oraz zagadnienia społeczne. Obejmują one również wyraźnie sformułowany cel edukacyjny dotyczący tożsamości, różnorodności i równego traktowania ludzi pomimo dzielących ich różnic. Jest to istotne w kontekście Scenariusza 1 oraz nacisku modułu na budowanie poczucia przynależności. Samoregulacja uczenia się i współpraca są uznawane za podstawowe kompetencje przekrojowe w holenderskiej edukacji na poziomie szkoły podstawowej. Nauczyciele stopniowo zwiększają samodzielność uczniów, modelując strategie działania i udzielając informacji zwrotnej. Podejście to odpowiada założeniom modułu, w którym wsparcie jest dostosowywane do potrzeb uczniów i stopniowo ograniczane w miarę rozwoju ich samodzielności. Bezpieczeństwo w Internecie i odpowiedzialne korzystanie z mediów („mediawijsheid”) uwzględniono w celach dotyczących kompetencji cyfrowych („kerndoelen digitale geletterdheid”), których wejście w życie przewidziano na 1 sierpnia 2027 r. Zagadnienia te są bezpośrednio związane ze Scenariuszem 3. Nowo przybyli uczniowie z doświadczeniem migracji, w wieku około 6–12 lat, mogą korzystać ze wsparcia w ramach „taalklassen” lub „nieuwkomersscholen”, czyli klas językowych i oddziałów przyjmujących przeznaczonych dla nowo przybyłych uczniów. Zazwyczaj trwają one około roku, po czym uczniowie przechodzą do nauki w klasach ogólnodostępnych. Młodsze dzieci, w wieku około 4–6 lat, na ogół rozpoczynają naukę bezpośrednio w klasach ogólnodostępnych.