Nr projektu: 2024-1-PL01-KA220-SCH-000256498
Docelowa grupa wiekowa
7–14 lat (możliwość adaptacji w zależności od scenariusza)
Szacowany czas trwania
3 sesje (około 45–60 minut każda)
Moduł opiera się na metodzie zintegrowanego kształcenia przedmiotowo-językowego (ang. CLIL – Content and Language Integrated Learning), która wspiera rozwój języka poprzez naukę treści przedmiotowych w praktycznym kontekście. W przypadku uczniów z doświadczeniem migracji równie ważne jak rozwijanie kompetencji językowych jest budowanie poczucia przynależności. Dlatego moduł łączy oba te obszary, dając uczniom okazje do wyrażania swojej tożsamości kulturowej, nawiązywania kontaktów z innymi oraz wspólnego pogłębiania zrozumienia w społeczności klasowej.
Pod względem językowym moduł wspiera stopniowe przechodzenie od polegania na podstawowych umiejętnościach komunikacyjnych (ang. BICS – Basic Interpersonal Communication Skills) do posługiwania się językiem edukacji szkolnej (ang. CALP – Cognitive Academic Language Proficiency). Uczniowie zaczynają od prostego języka opisowego, za pomocą którego przedstawiają dobrze im znane elementy swojej kultury, takie jak jedzenie, tradycje czy miejsca. Dzięki temu mogą aktywnie uczestniczyć w zajęciach niezależnie od poziomu znajomości języka, a jednocześnie nie są nadmiernie obciążeni koniecznością posługiwania się złożonymi wyrażeniami czy słownictwem. W kolejnych etapach uczą się wykorzystywać bardziej złożone struktury językowe do porównywania, wyjaśniania i uzasadniania swoich wypowiedzi, szczególnie podczas zadań zespołowych, takich jak przedstawianie różnych kultur czy wspólne tworzenie treści.
Rozwój tych umiejętności wspiera również wykorzystanie metody łączenia różnych rodzajów przekazu, by tworzyć treści cyfrowe (ang. DMC – Digital Multimodal Composing), która pozwala uczniom łączyć obrazy, dźwięki, symbole i teksty w celu wyrażania znaczenia. Jest to szczególnie pomocne dla uczniów, którzy dopiero zaczynają naukę nowego języka, ponieważ umożliwia im wykonywanie zadań bez konieczności pełnego rozumienia wszystkich treści językowych. Dzięki narzędziom takim jak cyfrowe kolaże, interaktywne mapy i wspólne tablice cyfrowe uczniowie mogą przedstawić swoją wiedzę i doświadczenia również wtedy, gdy ich kompetencje językowe są jeszcze w fazie rozwoju.
Moduł jest również zgodny z kluczowymi obszarami europejskich ram kompetencji cyfrowych (ang. DigComp – Digital Competence Framework), w szczególności:
W ramach programu modelu uczenia się i mentoringu wspomaganego technologią (ang. TELMS – Technology Enhanced Learning Mentoring Support) moduł kładzie duży nacisk na naukę opartą na relacjach oraz dbanie o dobrostan emocjonalny uczniów. Uczniowie z doświadczeniem migracji mogą mierzyć się z poczuciem wyobcowania, niepewnością związaną z własną tożsamością lub ograniczonymi możliwościami dzielenia się swoim pochodzeniem i doświadczeniami. Moduł tworzy bezpieczną przestrzeń, w której elementy kultury ojczystej i kraju przyjmującego mogą współistnieć. Dzięki temu moduł dba dobrostan społeczno-emocjonalny, rozwój poczucia własnej tożsamości oraz aktywny udział uczniów w życiu klasy.
Na tym etapie integracji uczniowie potrzebują nie tylko możliwości nauki języka docelowego, ale także okazji do wykorzystania go, by wyrazić siebie. Moduł umożliwia ten proces, łącząc rozwój językowy, nabywanie kompetencji cyfrowych i dialog międzykulturowy. Pomaga to uczniom przejść z opowiadania o sobie do poznawania siebie nawzajem, co w rezultacie wzmacnia ich poczucie przynależności do klasy i całej społeczności szkolnej.
W tym module mentor pełni rolę międzykulturowego mediatora i mentora, wspierając uczniów zarówno w rozwoju językowym, jak i w budowaniu poczucia przynależności. W ramach modelu TELMS działa jako osoba z większym doświadczeniem lub wiedzą w danym obszarze (ang. MKO – More Knowledgeable Other), zapewniając uczniom odpowiednie wsparcie. Łączy przy tym naukę języka, korzystanie z narzędzi cyfrowych oraz rozwój kompetencji społeczno-emocjonalnych.
Rola mentora obejmuje kilka kluczowych obszarów:
Mentor posługuje się jasnym i przystępnym językiem oraz przygotowuje dla uczniów przydatne wzorce zdań, dostosowane do ich poziomu znajomości języka. Na wcześniejszych etapach nauki wykorzystuje proste struktury opisowe, np. „W moim kraju…” czy „To jest…”, a w kolejnych wprowadza bardziej złożone konstrukcje służące porównywaniu i wyjaśnianiu, np. „To jest podobne do…” czy „Jedną z różnic jest…”. Dba o to, aby wszyscy uczniowie mogli aktywnie uczestniczyć w zajęciach niezależnie od poziomu znajomości języka.
Aby ułatwić uczniom pracę, szczególnie nowym uczniom, mentor dzieli zadania na jasne i łatwe do wykonania kroki oraz korzysta z elementów wizualnych i przykładów. Narzędzia cyfrowe wprowadza stopniowo i zawsze jasno wyjaśnia ich działanie. Zadania są zaprojektowane tak, aby uczniowie mogli skupić się na rozumieniu treści i wykonywaniu ćwiczeń, zamiast na trudnościach związanych z instrukcjami lub złożonym językiem.
Mentor tworzy środowisko, w którym uczniowie podchodzą z szacunkiem do wszystkich doświadczeń kulturowych. Prowadzi dyskusje w sposób, który pozwala unikać stereotypów i powierzchownych przedstawień kultur, a jednocześnie zachęca uczniów do dostrzegania zarówno ich podobieństw, jak i różnic. Pomaga uczniom wyrażać własne perspektywy i uważnie słuchać innych.
Mentor dba o to, aby uczniowie czuli się bezpiecznie dzieląc się osobistymi lub kulturowymi doświadczeniami. Niektórzy mogą czuć się niepewnie rozmawiając o swoim pochodzeniu lub tożsamości, dlatego mentor pozwala im samemu wybrać formę i zakresu uczestnictwa. Nie wymaga od uczniów dzielenia się informacjami, których nie chcą ujawniać.
Podczas pracy w parach i grupach mentor zachęca uczniów do współpracy, aktywnego słuchania i szacunku w komunikacji. Wspiera ich w wykorzystywaniu różnorodnych zasobów językowych i kulturowych oraz pomaga budować atmosferę zaufania i wzajemnego szacunku w klasie. Zadania mają charakter wspólnego poznawania i uczenia się, a nie oceniania.
Mentor wprowadza narzędzia cyfrowe, takie jak Canva, ThingLink czy Wakelet, i pomaga uczniom w korzystaniu z nich, dbając o to, aby wszyscy mieli do nich dostęp i potrafili wykorzystać je do wykonania zaplanowanych zadań. Jeśli technologia stanie się dodatkową trudnością, udziela uczniom praktycznego wsparcia i modyfikuje zadanie. Priorytetem jest treść i komunikacja, a nie techniczna perfekcja.
Na początku modułu mentor zapewnia uczniom wyraźne wskazówki, modeluje sposób wykonywania zadań oraz wspiera ich w korzystaniu z języka i narzędzi cyfrowych. W miarę jak uczniowie nabierają pewności siebie i stają się bardziej samodzielni, mentor stopniowo ogranicza zakres udzielanego wsparcia. Dzięki temu uczniowie przejmują coraz większą odpowiedzialność za własne wypowiedzi, współpracę i tworzenie treści.
Wykorzystanie AI przez mentora
Mentor korzysta z narzędzi AI, takich jak ChatGPT, MagicSchool.ai i Canva AI, przed zajęciami oraz w ich trakcie, do przygotowywania oraz dostosowywania stopnia trudności zadań i poziomu wsparcia do potrzeb uczniów.
Sztuczna inteligencja służy do:
Przed wykorzystaniem materiałów mentor krytycznie ocenia wszystkie treści wygenerowane przez AI i sprawdza, czy są one odpowiednie pod względem kulturowym, dostosowane do poziomu znajomości języka uczniów oraz uwzględniają ich potrzeby związane z bezpieczeństwem emocjonalnym.
Wykorzystanie AI przez uczniów
Uczniowie korzystają z narzędzi sztucznej inteligencji w sposób dostosowany do ich wieku i pod nadzorem mentora. Wykorzystują je jako wsparcie w rozwijaniu twórczej ekspresji, umiejętności językowych i krytycznego myślenia.
Przykłady obejmują:
Dzięki tym zadaniom uczniowie zaczynają rozumieć, że treści generowane przez sztuczną inteligencję mogą być stereotypowe, niezgodne z rzeczywistością lub przedstawiać tylko część pełnego obrazu. Jednocześnie uczą się wykorzystywać AI jako narzędzie wspierające komunikację i twórczą pracę, zawsze pod nadzorem mentora.
Moduł wspiera rozwój kompetencji cyfrowych, językowych i społeczno-emocjonalnych dzięki zajęciom uwzględniającym kulturową różnorodność uczniów oraz ich poziom znajomości języka, zgodnie z założeniami modelu TELMS (ang. Technology Enhanced Learning Mentoring Support).
Kompetencje cyfrowe (obszary ram DigComp)
Kompetencje językowe (rozwój w zakresie BICS/CALP)
Kompetencje społeczne i osobiste
| Nazwa narzędzia | Cel / Opis zastosowania | ||
| Canva | W Scenariuszu 1 służy do tworzenia cyfrowych kolaży na temat różnych kultur, a w Scenariuszu 3 – do przygotowania prostych treści wizualnych i multimodalnych. | ||
| Padlet | Narzędzie wykorzystywane we wszystkich scenariuszach do udostępniania prac uczniów, dzielenia się pomysłami, wspólnej refleksji oraz prowadzenia zajęć metodą „spaceru po galerii sztuki” (ang. „Gallery Walk”). | ||
| ThingLink | W Scenariuszu 2 służy do tworzenia interaktywnych „Wirtualnych wycieczek po mieście” z wykorzystaniem obrazów, tekstu, opisów audio i interaktywnych elementów. | ||
| Wakelet | W Scenariuszu 3 służy do organizowania i wspólnego tworzenia cyfrowego „Przewodnika po różnych kulturach”. | ||
| Mentimeter | Podczas rozgrzewki w Scenariuszach 1 i 2 umożliwia odniesienie się do wcześniejszej wiedzy za pomocą ankiet, wizualnych zestawień słownictwa i burzy mózgów. | ||
| Wizer.me | Służy do przygotowywania interaktywnych ćwiczeń językowych, m.in. zadań polegających na dopasowywaniu, porównywaniu i rozwijaniu zasobów słownictwa. | ||
| ChatGPT / MagicSchool.ai | Mentor korzysta z tych narzędzi do przygotowywania zróżnicowanych materiałów, wzorców zdań, wsparcia w nauce słownictwa oraz uproszczonych przykładów dostosowanych do poziomu znajomości języka uczniów. | ||
| Canva AI |
|
Ta sekcja zawiera trzy scenariusze zajęć stanowiące podstawę modułu. Każdy scenariusz jest zgodny ze strukturą dydaktyczną modelu TELMS i obejmuje fazę początkową, główną fazę nauki oraz fazę podsumowującą z elementami oceniania kształtującego. Scenariusze są tematycznie powiązane, a ich poziom złożoności i wymagania językowe stopniowo wzrastają.
Docelowa grupa wiekowa
7–10 lat (możliwość adaptacji do uczniów wieku 11–14 lat przy rozszerzeniu zadań językowych)
Szacowany czas trwania
45 minut
Podsumowanie scenariusza
Uczniowie wyrażają swoją tożsamość kulturową, tworząc cyfrowy kolaż łączący elementy kultury kraju pochodzenia i kraju przyjmującego, takie jak jedzenie, symbole czy ważne miejsca. Korzystając z narzędzi wizualnych, przedstawiają swoje kolaże za pomocą prostego, codziennego języka. Zajęcia rozwijają podstawowe umiejętności komunikacyjne, a jednocześnie pomagają uczniom budować pewność siebie, rozwijać poczucie własnej tożsamości i wzmacniać poczucie przynależności do grupy.
Cele językowe (BICS/CALP)
Cele cyfrowe
Cele osobiste/społeczne
| Narzędzie / Materiał | Cel / Uwagi dotyczące użytkowania |
| Canva / Adobe Express | Główne narzędzie do tworzenia kolażu, umożliwiające połączenie obrazów i krótkich tekstów, by wizualnie przedstawić daną kulturę. |
| Padlet | Narzędzie, za pomocą którego uczniowie publikują i udostępniają swoje kolaże we wspólnej przestrzeni cyfrowej. Mogą oglądać prace rówieśników i dodawać komentarze, co wspiera współpracę i buduje poczucie przynależności do grupy. |
| Canva AI | Uczniowie tworzą proste ilustracje konkretnych elementów danej kultury, np. jedzenia lub miejsc, a następnie porównują je z informacjami na ich temat. |
| Mentimeter | Wykorzystywany podczas ćwiczenia w ramach rozgrzewki pod hasłem „Czym jest kultura?”. Uczniowie tworzą wspólną chmurę słów, dzięki czemu mogą dzielić się pierwszymi skojarzeniami bez konieczności formułowania dłuższych wypowiedzi. |
Faza wstępna (rozgrzewka)
[np. 10 minut]
Mentor rozpoczyna zajęcia od stworzenia chmury słów na platformie Mentimeter pod hasłem „Czym jest kultura?”. Uczniowie odpowiadają pojedynczymi słowami lub emotikonami, odwołując się do swojej wcześniejszej wiedzy, bez konieczności formułowania dłuższych wypowiedzi. Następnie mentor wprowadza kluczowe słownictwo, np. „jedzenie”, „kraj”, „tradycja” i „kolor”, wykorzystując obrazy, gesty i inne wskazówki wizualne. Na początku jasno przedstawia również cel zajęć: „Dziś pokażemy, kim jesteśmy, za pomocą obrazów i prostych słów”. W ten sposób od początku tworzy bezpieczną i wspierającą atmosferę.
Główna faza nauki
[np. 25–35 minut]
Uczniowie tworzą w Canvie cyfrowy kolaż, łącząc elementy kultury kraju pochodzenia i kraju przyjmującego, np. jedzenie, symbole czy ważne miejsca. Mentor demonstruje kolejne etapy pracy, przygotowuje wzorce zdań, takie jak „To jest…” czy „Lubię…”, oraz pomaga uczniom w doborze i stosowaniu odpowiedniego słownictwa. Uczniowie mogą również korzystać z Canvy AI do tworzenia prostych obrazów przedstawiających wybrane elementy kultury. Mentor zachęca ich do rozmowy o tym, czy obrazy generowane przez AI wiernie przedstawiają daną kulturę oraz czy zawierają stereotypy, uproszczenia lub pomijają ważne elementy. Mentor na bieżąco wspiera uczniów w posługiwaniu się językiem i korzystaniu z narzędzi cyfrowych, aby każdy uczeń mógł aktywnie uczestniczyć w zadaniu, niezależnie od poziomu znajomości języka i doświadczenia w korzystaniu z technologii.
Faza podsumowująca i ocena kształtująca
[np. 10 minut]
Uczniowie udostępniają swoje kolaże na Padlecie i krótko prezentują wybrany przez siebie element. Rówieśnicy reagują prostymi wyrażeniami, np. „Podoba mi się…” lub „To jest interesujące…”. Na zakończenie mentor zadaje pytanie: „Co w twoim kolażu jest dla ciebie najważniejsze?”. Postęp uczniów można obserwować na podstawie ich zaangażowania w zadanie, wykorzystania poznanego słownictwa oraz pewności siebie w dzieleniu się swoimi pomysłami.
Notatki dotyczące adaptacji
W przypadku młodszych uczniów lub uczniów o niższym poziomie znajomości języka pozwól na używanie pojedynczych słów, gestów lub języka ojczystego, wspierając ich wypowiedzi wizualnymi pomocami i wzorcami zdań. Starszych uczniów zachęcaj do formułowania krótkich wyjaśnień i porównań, np. „W moim kraju…, a tutaj…”. Jeśli uczniowie nie mają doświadczenia w korzystaniu z cyfrowych narzędzi, rozdaj gotowe szablony lub pozwól na wykonanie kolażu w formie papierowej. W przypadku uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi ogranicz liczbę elementów i jasno wyjaśnij każdy z kroków. Korzystanie ze sztucznej inteligencji jest opcjonalne i zawsze powinno odbywać się pod nadzorem mentora.
Rutyna refleksji
Stosuj zróżnicowane wzorce zdań zachęcające do refleksji, dostosowane do poziomu znajomości języka uczniów:
Poziom podstawowy: „Warto o mnie wiedzieć, że…”, „Lubię…”
Poziom średni: „Jednym z elementów mojej kultury jest…”, „To jest ważne, ponieważ…”
Poziom zaawansowany: „Jedną z tradycji, którą chcę, żeby inni zrozumieli, jest…”
Uczniowie mogą odpowiadać ustnie, wykorzystując elementy wizualne lub pisemnie. Mentor dobiera zakres wsparcia do indywidualnych potrzeb każdego ucznia i stopniowo je ogranicza w miarę rozwoju jego kompetencji językowych.
Ćwiczenie uczy wyrażać swoją tożsamość i rozwija umiejętność budowania prostych wypowiedzi, a jednocześnie wzmacnia pewność siebie i aktywne uczestnictwo w zajęciach. Jest bezpośrednio związane z celem rozwijania umiejętności wyrażania własnej kultury za pomocą prostego i zrozumiałego języka.
Oczekiwane rezultaty
Uczniowie tworzą cyfrowy kolaż przedstawiający wybrane elementy ich tożsamości kulturowej. Opisują wybrane elementy za pomocą podstawowego słownictwa i prostych zdań. Pewnie dzielą się informacjami o sobie oraz okazują ciekawość i szacunek wobec doświadczeń i perspektyw innych osób w bezpiecznym i wspierającym środowisku. Sprawnie korzystają z narzędzi cyfrowych, łącząc obrazy i tekst w celu przekazywania informacji.
Narzędzie
Karta pracy w Canvie (do pobrania w formacie PDF) lub wersja papierowa
Opis aktywności
Przed rozpoczęciem pracy z narzędziami cyfrowymi uczniowie wypełniają arkusz do planowania, który pomaga im uporządkować pomysły i zdecydować, co chcą uwzględnić w kolażu. Mogą odpowiadać na pytania z arkusza w formie rysunków, kluczowych słów lub krótkich zdań. Mentor modeluje przykładowe odpowiedzi i wspiera uczniów w doborze odpowiedniego słownictwa. Takie przygotowanie zmniejsza obciążenie poznawcze i sprawia, że uczniowie rozpoczynają pracę w Canvie z jasno określonym planem.
Treść
Arkusz jest podzielony na 3 sekcje:
Każda sekcja zawiera:
Aspekt językowy
Rozwój znajomości podstawowego słownictwa związanego z tożsamością, m.in. nazwami jedzenia, miejsc i przedmiotów, oraz prostych zdań opisowych charakterystycznych dla codziennej komunikacji (BICS). Uczniowie powinni korzystać ze wzorców zdań, takich jak „To jest…”, „Lubię…” lub „W moim kraju…”.
Narzędzie
Interaktywne platformy: Wizer.me lub Liveworksheets.
Opis aktywności
Uczniowie wykonują ćwiczenie typu „przeciągnij i upuść”, w którym łączą obrazy z odpowiadającymi im słowami. Zadanie służy przypomnieniu i utrwaleniu słownictwa w prostej formie przed rozpoczęciem pracy nad kolażem. Uczniowie mogą pracować indywidualnie lub w parach. W razie potrzeby można dodać nagrania audio, aby ułatwić naukę wymowy. Mentor wykorzystuje ćwiczenie do wprowadzenia i powtórzenia kluczowego słownictwa potrzebnego do wykonania głównego zadania.
Treść
Zestawy obrazów pogrupowane według kategorii:
Każdy obraz jest połączony z:
Aspekt językowy
Rozwój znajomości, rozumienia i poprawnej wymowy podstawowego słownictwa (BICS), ze szczególnym uwzględnieniem najważniejszych rzeczowników. Ćwiczenie przygotowuje uczniów do wykorzystania poznanego słownictwa w wypowiedziach ustnych podczas głównej aktywności.
Narzędzie
Google Slides / papierowy arkusz ze wzorcami zdań
Opis aktywności
Ta karta pracy wspiera uczniów podczas prezentacji. Uczniowie uzupełniają wzorce zdań na podstawie własnego kolażu, a następnie wykorzystują je w wypowiedzi ustnej. Taka forma wsparcia zmniejsza stres związany z mówieniem i ułatwia uczniom formułowanie wypowiedzi, szczególnie osobom o niższym poziomie znajomości języka. Przed rozpoczęciem prezentacji mentor pokazuje, jak korzystać ze wzorców zdań i modeluje przykładową wypowiedź.
Treść
Wzorce zdań z wizualnymi podpowiedziami:
W tym:
Aspekt językowy
Rozwój umiejętności formułowania prostych wypowiedzi ustnych i budowania zdań (BICS). W przypadku bardziej zaawansowanych uczniów ćwiczenie można rozszerzyć o tworzenie krótkich wyjaśnień z wykorzystaniem spójnika „ponieważ”, stawiając pierwsze kroki w kierunku posługiwania się językiem akademickim (CALP).
Docelowa grupa wiekowa
11–14 lat; możliwość adaptacji do uczniów wieku 7–10 lat przy uproszczeniu języka i wsparciu wizualnym
Szacowany czas trwania
60 minut
Podsumowanie scenariusza
Uczniowie prowadzą prostą „wirtualną wycieczkę” po ciekawym miejscu w swojej ojczyźnie lub innym miejscu, które dobrze znają. Wykorzystują do tego interaktywną grafikę lub mapę, na których umieszczają krótkie opisy, podpisy lub nagrania audio. Następnie porównują wybrane miejsce z podobnym miejscem w kraju przyjmującym. Ćwiczenie rozwija umiejętność opisywania, wspiera wyrażanie własnej tożsamości kulturowej i stanowi pierwsze próby porównywania różnych miejsc i doświadczeń. Jednocześnie pozwala uczniom dzielić się wiedzą o swoim pochodzeniu i zachęca ich do rozmowy oraz wymiany doświadczeń z rówieśnikami.
Cele cyfrowe
Cele osobiste/społeczne
| Narzędzie / Materiał | Cel / Uwagi dotyczące użytkowania |
| ThingLink (lub Canva jako alternatywa) | Uczniowie tworzą interaktywne „wycieczki”, oznaczając grafiki lub mapy krótkimi opisami i nagraniami audio. |
| Padlet | Uczniowie udostępniają ukończone „wycieczki”, oglądają prace innych osób i dodają krótkie komentarze. |
| Mentimeter | Służy rozgrzewce – zebraniu pierwszych pomysłów i skojarzeń związanych z miejscami oraz osobistymi doświadczeniami. |
| ChatGPT / MagicSchool (wykorzystywane przez mentora) | Mentor korzysta z narzędzi AI do przygotowania prostych przykładowych opisów oraz dostosowania i rozbudowania słownictwa potrzebnego uczniom. |
Faza wstępna (rozgrzewka)
[np. 10 minut]
Mentor rozpoczyna zajęcia od krótkiego pytania: „Jakie miejsca są dla ciebie ważne?”. Uczniowie odpowiadają na platformie Mentimeter, pojedynczymi słowami lub obrazami, np. „dom”, „park”, „miasto”. Następnie mentor wprowadza kluczowe słownictwo, takie jak „miasto”, „rzeka”, „szkoła” i „miejsce”, wykorzystując pomoce wizualne. Krótka rozmowa pozwala uczniom podzielić się pierwszymi skojarzeniami i przygotować do głównego zadania. Mentor jasno przedstawia również cel zajęć: „Dziś stworzymy cyfrową wycieczkę po wybranym miejscu i udostępnimy ją innym”.
Główna faza nauki
[np. 25–35 minut]
Ćwiczenie A: Przygotowanie wirtualnej wycieczki
Uczniowie wybierają miejsce, które dobrze znają, np. miejsce zamieszkania lub inne ważne dla nich miejsce, a następnie dodają jego obraz lub mapę do ThingLink lub Canvy. Umieszczają na obrazie 2–3 interaktywne oznaczenia zawierające krótkie opisy. Korzystają przy tym ze wzorców zdań, takich jak:
„To jest…”
„Jest…”
Mentor podaje przykłady i pomaga w doborze słownictwa.
Ćwiczenie B: Element porównawczy
Uczniowie dodają jeden element porównawczy, korzystając ze wzorców zdań, takich jak:
„W moim kraju… a tutaj…”
„To jest inne, ponieważ…”
Faza podsumowująca i ocena kształtująca
[np. 10 minut]
Uczniowie udostępniają swoje „wycieczki” na Padlecie i przeglądają prace rówieśników. Dodają krótkie komentarze, korzystając ze wzorców zdań, np. „Podoba mi się…” lub „To jest inne…”. Mentor zachęca do krótkiej dyskusji, pytając: „Co jest inne lub szczególnie interesujące?”.
Mentor zwraca uwagę na:
Notatki dotyczące adaptacji
W przypadku młodszych uczniów lub uczniów o niższym poziomie znajomości języka pozwól na wykorzystanie obrazów i pojedynczych słów zamiast pełnych zdań. Stosuj proste wzorce zdań i wsparcie wizualne, aby ułatwić uczniom formułowanie wypowiedzi. Uczniom o wyższym poziomie znajomości języka zaproponuj przygotowanie 3–4 opisów oraz co najmniej jednego wyjaśnienia z użyciem „ponieważ”. Jeśli dostęp do technologii jest ograniczony, wykorzystaj drukowane mapy i papierowe etykiety. W przypadku uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi zmniejsz złożoność zadania i zapewnij gotowe szablony lub wcześniej wybrane obrazy.
Rutyna refleksji
Stosuj zróżnicowane wzorce zdań zachęcające do refleksji, dostosowane do poziomu znajomości języka uczniów:
Poziom podstawowy: „Moje miejsce to…”, „Tam jest…”
Poziom średni: „Jedną z różnic, które zauważyłem/am, jest…”, „Jednym z podobieństw jest…”.
Poziom zaawansowany: „Porównanie tych miejsc pomogło mi zrozumieć, że…”, „To miejsce ma znaczenie, ponieważ…”.
Odpowiedzi mogą być ustne, pisemne lub uzupełnione elementami wizualnymi. Mentor dobiera podpowiedzi odpowiednio do poziomu językowego uczniów.
Uczy to uporządkowanej refleksji i pogłębia znajomość języka opisowego i porównawczego. Pomaga uczniom łączyć osobiste doświadczenia z nową wiedzą i wspiera przejście do języka na poziomie CALP.
Oczekiwane rezultaty
Uczniowie tworzą prostą cyfrową reprezentację ważnego dla nich miejsca i opisują je, wykorzystując podstawowe słownictwo. Potrafią porównywać miejsca za pomocą prostych struktur językowych oraz dzielić się własnymi doświadczeniami. Z szacunkiem odnoszą się do prac rówieśników i wykazują ciekawość wobec różnych kultur i perspektyw. Korzystają z narzędzi cyfrowych, aby w przejrzysty sposób organizować i prezentować informacje.
Narzędzie
Karta pracy w Canvie (do pobrania w formacie PDF) lub w wersji papierowej
Opis aktywności
Przed stworzeniem wirtualnej wycieczki uczniowie wypełniają arkusz do planowania, który pomaga im uporządkować pomysły dotyczące miejsca w ich kraju pochodzenia lub innego miejsca, które dobrze znają. Arkusz prowadzi ich krok po kroku przez wybór i opisanie najważniejszych elementów, np. tego, co można tam zobaczyć i co robią tam ludzie. Uczniowie mogą uzupełniać kartę pracy rysunkami lub krótkimi opisami. Mentor podaje przykłady, wprowadza potrzebne słownictwo i wspiera uczniów w formułowaniu wypowiedzi. Arkusz stanowi wsparcie na etapie przygotowywania treści, zanim uczniowie przejdą do pracy z narzędziami cyfrowymi.
Treść
Karta pracy składa się z trzech sekcji:
Zawiera:
Aspekt językowy
Rozwijanie znajomości słownictwa opisowego i podstawowych struktur zdań (BICS), np. „To jest…”, „Jest…”, „Ludzie…”. Karta pracy wspiera uczniów w formułowaniu wypowiedzi ustnych i pisemnych.
Narzędzie
Wizer.me / Liveworksheets lub arkusze w wersji papierowej
Opis aktywności
Uczniowie wypełniają tabelę, w której opisują miejsce w kraju pochodzenia oraz podobne miejsce w kraju przyjmującym, aby je porównać. Najpierw zapisują lub dopasowują proste opisy, a następnie uzupełniają zdania służące do porównania obu miejsc. Ćwiczenie można wykonać indywidualnie lub w parach. Pomaga ono uczniom przejść od tworzenia prostych opisów do formułowania porównań.
Treść
Tabela zawiera dwie kolumny:
W obu kolumnach uczniowie porównują:
Karta zawiera również wzorce zdań:
Aspekt językowy
Rozwijanie znajomości struktur służących do porównywania i formułowania prostych wyjaśnień (BICS → wczesny CALP). Szczególny nacisk położono na słownictwo i wyrażenia takie jak „taki sam”, „różny” i „ponieważ”, które pomagają uczniom uzasadniać swoje porównania.
Narzędzie
Google Slides / arkusz w wersji papierowej
Opis aktywności
Uczniowie przygotowują krótkie opisy swoich wirtualnych wycieczek, korzystając z podanych wzorców zdań. Arkusz wspiera uczniów w pisaniu i mówieniu. Uczniowie najpierw uzupełniają podane wzorce, a następnie nagrywają przygotowane wypowiedzi lub wykorzystują je podczas prezentowania swojej wycieczki. Mentor udziela wskazówek dotyczących wymowy i, w miarę możliwości, pomaga uczniom rozbudowywać ich wypowiedzi.
Treść
Wzorce zdań związane z elementami wycieczki:
Zawiera również:
Aspekt językowy
Rozwijanie umiejętności budowania zdań opisowych i porównawczych (BICS → pierwsze elementy CALP). Arkusz pomaga zachować płynność wypowiedzi oraz ułatwia uczniom jasne i logiczne formułowanie swoich myśli.
Docelowa grupa wiekowa
11–14 lat; możliwość adaptacji do uczniów wieku 7–10 lat przy uproszczeniu treści i większym wsparciu mentora
Szacowany czas trwania
60 minut
Podsumowanie scenariusza
Uczniowie pracują w małych grupach, tworząc wspólny cyfrowy przewodnik po kulturach. Zbierają, wybierają i porządkują informacje dotyczące różnych kultur, np. jedzenia, tradycji, muzyki i codziennego życia, a następnie przedstawiają je z wykorzystaniem narzędzi cyfrowych. Zajęcia rozwijają umiejętność porównywania, wyjaśniania i współpracy, a także wspierają uczniów w stopniowym przechodzeniu do formułowania wypowiedzi w języku o bardziej akademickim charakterze (CALP).
Cele językowe (BICS/CALP)
Cele cyfrowe
Cele osobiste/społeczne
| Narzędzie / Materiał | Cel / Uwagi dotyczące użytkowania |
| Wakelet (lub Padlet jako alternatywa) | Wykorzystywane do stworzenia „Klasowego przewodnika po kulturach”. |
| Canva | Umożliwia tworzenie prostych materiałów wizualnych lub innych pomocy wspierających prezentację treści. |
| Padlet | Uczniowie korzystają z niego, by udostępniać i komentować pracę innych podczas pracy w grupach. |
| ChatGPT / MagicSchool (wykorzystywane przez mentora) | Przeznaczone do przygotowania prostych tekstów modelowych oraz dostosowywania materiałów do potrzeb uczniów. |
Faza wstępna (rozgrzewka)
[np. 10 minut]
Mentor nawiązuje do wcześniejszych scenariuszy i pyta uczniów: „Czego dowiedzieliśmy się o kulturze?”. Uczniowie dzielą się swoimi pomysłami i spostrzeżeniami. Następnie mentor przedstawia cel zajęć: „Dzisiaj wspólnie stworzymy cyfrowy przewodnik po różnych kulturach”. Kluczowe słownictwo, takie jak „tradycja”, „muzyka”, „jedzenie” i „kultura”, jest wprowadzane za pomocą materiałów wizualnych.
Główna faza nauki
[np. 25–35 minut]
Ćwiczenie A: Praca grupowa – tworzenie treści
Uczniowie pracują w małych grupach. Każda grupa wybiera jeden temat, np. jedzenie, muzykę lub uroczystości, a następnie przedstawia 3–4 przykłady w formie grafik i krótkich opisów.
Ćwiczenie B: Porządkowanie i wyjaśnianie treści
Uczniowie dodają przygotowane materiały do Wakelet i uzupełniają je o:
Mentor wspiera uczniów w:
Faza podsumowująca i ocena kształtująca
[np. 10 minut]
Każda grupa prezentuje wybrany fragment swojej pracy, a pozostali uczniowie zapoznają się z przedstawionymi treściami. Mentor zadaje pytanie: „Czego nowego się nauczyliście?”. Uczniowie udzielają sobie informacji zwrotnej, korzystając ze wzorców zdań, np. „Dowiedziałam/em się…”, „To jest interesujące, ponieważ…”. Mentor obserwuje to, jak skutecznie uczniowie posługują się językiem, współpracę w grupach oraz jasność przekazu.
Notatki dotyczące adaptacji
W przypadku uczniów o niższym poziomie biegłości językowej skup się na prostych opisach i materiałach wizualnych, zachęcając do korzystania ze wzorców zdań i pozwalając na używanie języka ojczystego (ang. L1 – first language), gdy jest to potrzebne. Uczniom o wyższym poziomie biegłości językowej proponuj formułowanie porównań i uzasadnień. Jeśli dostęp do technologii jest ograniczony, przygotuj papierowy plakat dla całej klasy. W przypadku uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi jasno określ role i podziel zadania na mniejsze etapy.
Rutyna refleksji
Stosuj zróżnicowane wzorce zdań zachęcające do refleksji, dostosowane do poziomu biegłości językowej uczniów:
Poziom podstawowy: „Dziś dowiedziałem/am się…”, „Podobało mi się…”.
Poziom średnio-zaawansowany: „Jedną nową rzeczą, której dowiedziałam/em się o innej kulturze, jest…”.
Poziom zaawansowany: „To ćwiczenie zmieniło mój sposób myślenia o…”, „Współpraca pomogła mi zrozumieć…”.
W miarę jak uczniowie nabierają pewności w wyrażaniu własnych przemyśleń, mentor stopniowo ogranicza wsparcie językowe. Pomaga to rozwijać refleksję, umiejętność porównywania oraz formułowania własnych wniosków.
Oczekiwane rezultaty
Uczniowie współpracują przy tworzeniu wspólnej cyfrowej kolekcji poświęconej różnym zagadnieniom kulturowym. Korzystają ze wzorców zdań, aby opisywać i wyjaśniać swoje pomysły, stopniowo rozwijając znajomość języka akademickiego (CALP). Potrafią porządkować informacje, pracować w grupie i jasno prezentować przygotowane treści. Rozwijają również świadomość różnorodności kulturowej oraz szacunek dla odmiennych perspektyw.
Narzędzie
Canva / arkusz w formie papierowej
Opis aktywności
Uczniowie korzystają z uporządkowanej karty pracy, aby zaplanować treści, które uwzględnią w grupowym projekcie. Wybierają temat i wskazują 3–4 elementy, np. jedzenie, muzykę lub tradycje. Takie przygotowanie pomaga im uporządkować pomysły i zmniejsza obciążenie poznawcze przed rozpoczęciem pracy z narzędziami cyfrowymi.
Treść
Karta pracy zawiera trzy sekcje:
Zawiera również ikony oraz miejsca na rysunki.
Aspekt językowy
Formułowanie opisów i uzasadnień (rozwój znajomości CALP).
Narzędzie
Google Slides / arkusz w wersji papierowej
Opis aktywności
Uczniowie uzupełniają wzorce zdań, aby ćwiczyć formułowanie wyjaśnień, np.:
Następnie wykorzystują przygotowane zdania w swoich cyfrowych projektach i podczas prezentacji.
Treść
Arkusz zawiera przydatne wzorce zdań, podpowiedzi oraz wizualne wskazówki.
Aspekt językowy
Formułowanie wyjaśnień za pomocą spójników, takich jak np. „ponieważ”, „również”, „ale”, co prowadzi do rozwoju znajomości CALP.
Narzędzie
Wizer.me / arkusz w wersji papierowej
Opis aktywności
Uczniowie analizują podobieństwa i różnice między kulturami na podstawie klasowego przewodnika po kulturach. Następnie, indywidualnie lub w parach, wykonują proste zadania skupione na porównywaniu.
Treść
Wzorce zdań:
Aspekt językowy
Rozwój samodzielnej refleksji oraz umiejętności formułowania porównań (CALP).
Ocenianie w tym module ma charakter wyłącznie kształtujący, nieformalny i wspierający. Jego celem jest zbieranie informacji, które pomagają mentorowi na bieżąco dostosowywać sposób prowadzenia zajęć i wsparcie do potrzeb uczniów, a nie wystawianie ocen. Poniżej przedstawiono konkretne strategie oceniania stosowane w całym module.
W trakcie modułu mentor obserwuje zaangażowanie uczniów, interakcje pomiędzy nimi oraz sposób posługiwania się językiem podczas pracy w parach i grupach, prezentacji i zadań z wykorzystaniem cyfrowych narzędzi. Szczególną uwagę zwraca na:
Mentor zwraca również uwagę na przejawy ciekawości wobec innych kultur, empatię i aktywne słuchanie podczas dyskusji z rówieśnikami.
Obserwacje są dokumentowane w prosty, nieformalny sposób, np. w formie krótkich notatek, list kontrolnych lub komentarzy mentora po każdej sesji. Ich celem jest rozpoznawanie obszarów, w których uczniowie mogą potrzebować dodatkowego wsparcia, poszerzenia zasobu słownictwa lub dostosowania zadań.
Na zakończenie każdego scenariusza uczniowie odpowiadają na krótkie pytania refleksyjne, które zachęcają ich do wyrażania własnych myśli i dostrzegania postępów w nauce.
Przykłady:
Scenariusz 1: „Warto o mnie wiedzieć, że…”
Scenariusz 2: „Jedno miejsce, którym się podzieliłem/am to… Jedna różnica to…”
Scenariusz 3: „Jedna rzecz, której się nauczyłam/em… Jedna rzecz, która jest inna, to…”
Uczniowie mogą odpowiadać ustnie, pisemnie lub wykorzystując pomoce wizualne – w zależności od poziomu znajomości języka i pewności siebie. Te refleksje pomagają uczniom uświadomić sobie, czego się nauczyli, co im się podobało i co było dla nich wyzwaniem.
Mentor wykorzystuje odpowiedzi uczniów, aby:
Ocena rówieśnicza jest częścią prostych zadań, takich jak prezentacje, komentowanie prac na Padlecie, grupowe dyskusje oraz oglądanie prac rówieśników. Uczniowie są zachęcani do przekazywania pozytywnej i pełnej szacunku informacji zwrotnej na temat prac innych osób, korzystając z prostych wzorców zdań, np.:
Tego typu zadania zachęcają do aktywnego słuchania, dialogu międzykulturowego i nauki poprzez współpracę. Informacja zwrotna od rówieśników ma charakter wspierający, a nie oceniający. Pomaga uczniom budować pewność siebie i dostrzegać różne perspektywy rówieśników.
Mentor demonstruje, jak można komunikować się z szacunkiem i dba o to, aby interakcje między uczniami były konstruktywne i bezpieczne pod względem emocjonalnym, oraz by żaden uczeń nie czuł się wykluczony.
Po każdej sesji mentor wypełnia formularz refleksji mentora (załącznik 4), aby podsumować zaangażowanie uczniów, ich postępy w nauce języka, sposób korzystania z narzędzi cyfrowych oraz skuteczność zastosowanych form wsparcia.
Szczególną uwagę zwraca na:
Mentor wykorzystuje wnioski z refleksji, aby na bieżąco dostosowywać kolejne zajęcia — modyfikować instrukcje i ćwiczenia, zwiększać lub ograniczać poziom wsparcia oraz upraszczać zadania cyfrowe, jeśli jest to potrzebne. Dzięki temu moduł elastycznie odpowiada na zmieniające się potrzeby językowe, emocjonalne i kulturowe uczniów z doświadczeniem migracji na kolejnych etapach pracy.
Moduł opracowano z myślą o uczniach z doświadczeniem migracji, którzy mogą mieć różne doświadczenia językowe, kulturowe i edukacyjne. Niektórzy mogą mieć ograniczoną znajomość języka kraju przyjmującego, doświadczać przerw w edukacji lub być na różnym poziomie kompetencji cyfrowych. Dlatego moduł wykorzystuje komunikację wizualną, różne formy wyrażania wiedzy oraz odpowiednio dostosowane wsparcie, a także stwarza uczniom bezpieczne warunki do aktywnego uczestnictwa.
W chorwackim systemie edukacji klasy stają się coraz bardziej zróżnicowane pod względem językowym i kulturowym, m.in. w związku z nasileniem procesów migracyjnych. Uczniowie mogą mieć różny poziom kompetencji cyfrowych i różny dostęp do technologii w domu. Dlatego wszystkie zadania zaprojektowano tak, by można było dostosować je do potrzeb uczniów. W razie ograniczonego dostępu do technologii narzędzia cyfrowe można zastąpić materiałami papierowymi i innymi rozwiązaniami niewymagającymi korzystania z urządzeń.
W module wzięto pod uwagę również fakt, że niektórzy uczniowie mogą nie chcieć dzielić się osobistymi lub kulturowymi doświadczeniami. Mentorzy powinni tworzyć atmosferę szacunku i bezpieczeństwa, w której udział w takich aktywnościach jest dobrowolny, a uczniowie sami decydują, jakimi informacjami chcą się podzielić.
W razie potrzeby warto zastosować „translanguaging”, czyli podejście do edukacji polegające na pozwalaniu uczniom na korzystanie zarówno z języka używanego w szkole, jak i z języka ojczystego. Ułatwia to komunikację, wspiera wyrażanie własnej tożsamości i pomaga lepiej rozumieć omawiane treści.
Moduł wpisuje się w kilka obszarów chorwackiego programu nauczania, w szczególności:
Moduł wspiera realizację zagadnień łączących różne obszary edukacji, takich jak:
Zajęcia mogą stanowić element nauki języka, zajęć dotyczących budowania poczucia przynależności do klasowej społeczności, edukacji obywatelskiej, pracy projektowej oraz zajęć interdyscyplinarnych poświęconych integracji i różnorodności kulturowej.
Hiszpania (poziom krajowy). Moduł jest również zgodny z założeniami hiszpańskiego programu nauczania określonego w ustawie oświatowej LOMLOE (hiszp. Ley Orgánica de Modificación de la Ley Orgánica de Eduación), w szczególności w następujących obszarach:
Katalonia (poziom regionalny). Moduł jest zgodny z założeniami katalońskiego programu nauczania określonymi w Dekrecie 175/2022, w szczególności w następujących obszarach:
Polska. Moduł wpisuje się w kilka obszarów polskiej podstawy programowej, w szczególności:
Holandia. Moduł jest również zgodny z holenderskimi ramami programowymi, w szczególności: