Nr projektu: 2024-1-PL01-KA220-SCH-000256498
Docelowa grupa wiekowa
Moduł powstał z myślą o uczniach z doświadczeniem migracji w wieku 7-14 lat, z podziałem na dwie podgrupy rozwojowe i językowe:
Moduł jest szczególnie odpowiedni dla uczniów na poziomie znajomości języka od pre-A1 do A2/B1 według CEFR, w zależności od ich wieku i wcześniejszych doświadczeń z językiem edukacji szkolnej. Poziom trudności wykonywanych aktywności jest różnicowany poprzez:
Moduł jest przeznaczony dla uczniów z doświadczeniem migracji lub uchodźstwa, którzy znajdują się na wczesnym lub pośrednim etapie integracji społecznej i językowej w systemie edukacji kraju przyjmującego.
Szacowany czas trwania
Całkowity szacowany czas trwania: około 180 minut
Moduł składa się z trzech wzajemnie powiązanych sesji, z których każda trwa około 55–60 minut:
Każda sesja jest realizowana zgodnie ze strukturą pedagogiczną modelu TELMS:
Dodatkowe zadania rozszerzające mogą być realizowane asynchronicznie w środowisku cyfrowym TELMS lub jako praca domowa.
Moduł opiera się na założeniach pedagogicznych projektu CARE oraz metodologii mentoringu modelu TELMS i stanowi uzupełnienie kursów językowych wykorzystujących metodę CLIL. Szczególny nacisk położono na rozwijanie podstawowych umiejętności komunikacyjnych (BICS), czyli języka komunikacji społecznej potrzebnego w codziennych interakcjach, budowaniu relacji, uczestnictwie w życiu klasy oraz skutecznej integracji ze szkołą i lokalną społecznością.
Moduł odpowiada bezpośrednio na językowe i psychospołeczne potrzeby uczniów z doświadczeniem migracji, którzy często mierzą się z:
Podejście pedagogiczne zastosowane w module łączy w sobie:
Moduł nawiązuje do rozróżnienia Cumminsa między BICS i CALP, koncentrując się na zadaniach komunikacyjnych osadzonych w codziennych sytuacjach społecznych. Pomagają one uczniom rozwijać pewność siebie w codziennej komunikacji, zanim zaczną posługiwać się bardziej wymagającym poznawczo językiem edukacji szkolnej. Zadania skupiają się więc na:
Moduł zawiera również elementy metodologii CLIL, ponieważ zadania komunikacyjne są osadzone w znaczących dla uczniów kontekstach i autentycznych sytuacjach wymagających rozwiązywania problemów, zamiast koncentrować się na nauce gramatyki w oderwaniu od kontekstu. Uczniowie uczą się języka poprzez interakcję, aktywne uczestnictwo i komunikację ukierunkowaną na konkretny cel.
Z perspektywy kompetencji cyfrowych moduł odpowiada kluczowym obszarom Europejskich ram kompetencji cyfrowych (DigComp), a w szczególności:
Moduł dodatkowo wspiera rozwój:
Struktura mentoringu modelu TELMS zakłada, że nauka języka jest czymś więcej niż odrębnym treningiem językowym – stanowi część szerszego procesu obejmującego uczestnictwo w życiu społecznym, dobrostan emocjonalny i włączenie cyfrowe. Mentor pełni rolę przewodnika i wspiera rozwój językowy uczniów, tworząc bezpieczną przestrzeń do komunikacji, w której uczniowie z doświadczeniem migracji mogą stopniowo nabierać pewności siebie w posługiwaniu się językiem edukacji szkolnej.
Moduł jest szczególnie istotny na wczesnych i pośrednich etapach integracji, ponieważ uczniowie z doświadczeniem migracji często najpierw potrzebują praktycznych umiejętności komunikowania się, które pozwalają im funkcjonować w sytuacjach społecznych i budować relacje, zanim będą w stanie skutecznie posługiwać się wymagającym poznawczo językiem edukacji szkolnej. Rozwijając umiejętności na poziomie BICS poprzez ustrukturyzowane interakcje społeczne i zadania wspierane cyfrowo, moduł tworzy podstawę komunikacyjną niezbędną do późniejszego rozwoju biegłości językowej na poziomie CALP.
Ponadto moduł sprzyja równemu uczestnictwu w środowiskach edukacyjnych wspieranych cyfrowo, pomagając uczniom:
Wykorzystanie narzędzi cyfrowych i aktywności wspieranych przez AI odzwierciedla współczesne realia edukacyjne, przy jednoczesnym zapewnieniu, że korzystanie z technologii jest odpowiednio ukierunkowane pedagogicznie, dostosowane do wieku uczniów i objęte nadzorem etycznym.
W ramach tego modułu mentor pełni następujące role:
Mentor pokazuje, jak posługiwać się językiem w codziennych sytuacjach, modeluje prawidłową wymowę i sposoby prowadzenia rozmowy oraz dostarcza zrozumiałe przykłady dostosowane do poziomu językowego uczniów.
Mentor wspiera współpracę między rówieśnikami, pomaga konstruktywnie rozwiązywać nieporozumienia oraz zachęca do pełnej szacunku komunikacji międzykulturowej.
Mentor stopniowo wprowadza narzędzia cyfrowe, dba o zachowanie bezpieczeństwa podczas korzystania z technologii, jasno wyjaśnia funkcje wykorzystywanych platform oraz pomaga uczniom na różnym poziomie kompetencji cyfrowych.
Mentor nadzoruje korzystanie ze sztucznej inteligencji, pomagając uczniom zrozumieć, że treści generowane przez AI mogą zawierać błędy lub być obciążone uprzedzeniami. Zachęca uczniów do krytycznego analizowania, weryfikowania i porównywania treści generowanych przez AI oraz do odpowiedniego wykorzystywania ich we własnej pracy.
Mentor buduje poczucie przynależności i bezpieczeństwa emocjonalnego, wzmacnia pewność siebie uczniów oraz wspiera ich w aktywnym i inkluzywnym udziale w zajęciach, kierując się podejściem opartym na relacjach i doceniając czynione przez nich postępy.
Rola mentora jest szczególnie ważna, ponieważ uczniowie z doświadczeniem migracji często potrzebują uporządkowanego wsparcia i wskazówek nie tylko w nauce języka, ale również w odnajdywaniu się w nowych sytuacjach społecznych, odczytywaniu niepisanych zasad komunikacji oraz budowaniu pewności siebie w nowym i nieznanym środowisku edukacyjnym.
Mentor wspiera rozwój językowy uczniów poprzez:
Aby skutecznie zarządzać obciążeniem poznawczym, mentor dzieli złożone zadania na mniejsze elementy, stopniowo wprowadza kolejne etapy pracy, łączy instrukcje ustne z wizualnymi, ogranicza nadmiar informacji językowych, stosuje przewidywalne rutyny, regularnie sprawdza stopień zrozumienia oraz zapewnia wsparcie dostosowane do indywidualnych potrzeb uczniów.
Ponadto mentor tworzy bezpieczną i wspierającą przestrzeń do komunikacji, uznaje i szanuje wielojęzyczną tożsamość uczniów oraz z uważnością podchodzi do wyzwań związanych z doświadczeniem migracji. Zachęca do podejmowania prób komunikowania się mimo obaw przed popełnieniem błędu, promuje wzajemną akceptację i empatię oraz podkreśla znaczenie aktywnego uczestnictwa zamiast poprawności gramatycznej.
W ramach metodologii TELMS mentor pełni przede wszystkim rolę facylitatora procesu uczenia się, a nie jedynie przekazuje wiedzę. Zachęca uczniów do aktywnego udziału w zajęciach, podejmowania dialogu opartego na odkrywaniu i wspólnego rozwiązywania problemów, jednocześnie dbając o zachowanie jasnej struktury pedagogicznej.
Mentor powinien stosować:
Mentor powinien stale obserwować zaangażowanie uczniów, ich poczucie bezpieczeństwa i komfortu, aktywność w komunikacji oraz pewność siebie w korzystaniu z narzędzi cyfrowych, a także elastycznie dostosowywać zadania do ich potrzeb.
Wykorzystanie sztucznej inteligencji w module służy kilku celom:
Korzystanie ze sztucznej inteligencji powinno być dostosowane do wieku i poziomu językowego uczniów, podlegać nadzorowi etycznemu, odbywać się w sposób przejrzysty oraz każdorazowo zostać omówione i dostosowane do celów edukacyjnych.
Uczniowie dostrzegają, że AI jest narzędziem wspierającym naukę, a nie autorytetem, którego odpowiedzi należy przyjmować bezkrytycznie. Przed wykorzystaniem treści wygenerowanych przez AI zachęca się ich do zastanowienia się: „Czy to jest zrozumiałe? Czy jest to uprzejme? Czy rzeczywiście oddaje to, co chcę powiedzieć?”. Wspólnie z mentorem porównują odpowiedzi AI z rzeczywistymi przykładami komunikacji w klasie, ucząc się dostrzegać, że AI może generować treści nieprecyzyjne, kulturowo nieodpowiednie lub zbyt złożone językowo. Ostateczna decyzja o tym, jak się komunikować, zawsze należy do ucznia, przy wsparciu mentora.
Wykorzystanie AI przez mentora
Mentor korzysta z narzędzi AI przede wszystkim, aby przygotować się do zajęć, różnicować materiały dydaktyczne pod względem złożoności językowej oraz zapewnić uczniom wsparcie językowe i kształtujące.
We wszystkich trzech scenariuszach mentor wykorzystuje sztuczną inteligencję do przygotowywania zróżnicowanych materiałów edukacyjnych, jednocześnie zachowując pełną kontrolę nad ich wykorzystaniem w procesie nauczania. Na potrzeby Scenariusza 1 AI służy do przygotowania uproszczonych list słownictwa, wielojęzycznych etykiet, modeli wymowy oraz zróżnicowanych aktywności na platformie Wordwall. W Scenariuszu 2 AI wspiera tworzenie przykładowych dialogów, wzorców zdań i alternatywnych scenariuszy do odgrywania ról, dostosowanych do różnych poziomów CEFR. W Scenariuszu 3 AI pomaga przygotować zestawy słownictwa związanego z hobby, pytania i podpowiedzi zachęcające do refleksji oraz przykładowe krótkie teksty do nauki przedstawiania się, które uczniowie następnie personalizują. Wszystkie materiały wygenerowane przez sztuczną inteligencję są weryfikowane, dostosowywane do potrzeb zajęć i zatwierdzane przez mentora, zanim zostaną udostępnione uczniom.
Mentor może korzystać z narzędzi takich jak:
w celu upraszczania tekstów, tworzenia list słownictwa i zróżnicowanych tematów rozmów, przygotowywania przykładów codziennych dialogów i sytuacji komunikacyjnych, tworzenia wielojęzycznych materiałów pomocniczych oraz dostosowywania instrukcji do różnych poziomów biegłości językowej.
Ponadto, dzięki narzędziom AI mentor może tworzyć fiszki, tablice komunikacyjne, wsparcie językowe w formie obrazów, ilustracje z podpisami, modele wymowy oraz proste interaktywne quizy.
W ramach oceniania kształtującego mentor może wykorzystywać narzędzia sztucznej inteligencji do przygotowywania różnorodnych pytań refleksyjnych i krótkich quizów, doboru odpowiednich form wsparcia językowego oraz opracowywania różnych sposobów objaśniania słownictwa.
Niezależnie od sposobu wykorzystania AI mentor zawsze:
Wykorzystanie AI przez uczniów
Uczniowie korzystają ze sztucznej inteligencji wyłącznie podczas wybranych zadań edukacyjnych i zawsze pod bezpośrednim nadzorem mentora. AI pełni przede wszystkim funkcję wsparcia w komunikacji, a nie zastępuje rzeczywiste interakcje między rówieśnikami. Uczniowie są zachęcani do porównywania propozycji sztucznej inteligencji z własnymi pomysłami, omawiania różnych sposobów wyrażenia danej myśli oraz wspólnego zastanawiania się, jaki sposób komunikacji najlepiej pasuje do danej sytuacji.
Scenariusz 1 – Klasyfikacja przedmiotów w klasie
Ćwicząc wymowę i słownictwo uczniowie mogą korzystać z ChatGPT Voice (lub innego asystenta mowy AI wybranego przez mentora), aby:
Po zakończeniu pracy z AI uczniowie od razu wykorzystują poznane słownictwo w autentycznej komunikacji z kolegami i koleżankami podczas ćwiczeń w parach.
Scenariusz 2 – Zamawianie na stołówce: rozmowy w formie komiksu
Po przećwiczeniu dialogu w parach uczniowie mogą skorzystać z ChatGPT, aby:
Następnie uczniowie samodzielnie decydują, które sugestie wykorzystają w swoim komiksie przygotowanym w Canvie. Wspólnie z partnerem lub partnerką oceniają, czy propozycje wygenerowane przez sztuczną inteligencję brzmią naturalnie i pasują do danej sytuacji komunikacyjnej.
Scenariusz 3 – Tablica dźwiękowa „moje hobby”
Przygotowując cyfrową prezentację swoich zainteresowań, uczniowie mogą korzystać z ChatGPT, aby:
Na koniec uczniowie tworzą własną prezentację multimedialną w Padlecie i Vocaroo, łącząc nagranie własnego głosu z samodzielnie wybranymi obrazami i podpisami. W ten sposób tworzą własną wypowiedź, zamiast opierać się na treściach wygenerowanych przez sztuczną inteligencję.
Rozwijanie umiejętności krytycznego korzystania ze sztucznej inteligencji
We wszystkich scenariuszach uczniowie są zachęcani do:
AI pełni zatem funkcję wsparcia w nauce języka i budowaniu pewności siebie, podczas gdy ostateczne decyzje dotyczące treści, sposobu komunikacji i jej oceny pozostają po stronie człowieka.
Podczas wszystkich aktywności mentor porusza kwestie:
Sposób wykorzystania sztucznej inteligencji odzwierciedla stopniowy przebieg modułu: w Scenariuszu 1 AI wspiera naukę słownictwa i wymowy, w Scenariuszu 2 pomaga rozwijać umiejętność prowadzenia dialogów i uczestniczenia w interakcjach społecznych, a w Scenariuszu 3 umożliwia wyrażanie siebie i refleksję poprzez komunikację multimodalną. Jednocześnie na każdym etapie rzeczywista komunikacja międzyludzka pozostaje nadrzędnym celem nauki.
Moduł wspiera rozwój kluczowych kompetencji cyfrowych zgodnie z ramami DigComp. Podopieczni uczą się komunikować i współpracować w środowiskach cyfrowych, tworzyć proste treści multimodalne oraz korzystać z Internetu w sposób bezpieczny i odpowiedzialny. Dzięki nadzorowanemu korzystaniu z narzędzi cyfrowych, w tym narzędzi wykorzystujących sztuczną inteligencję, rozwijają również umiejętność rozwiązywania prostych problemów związanych z komunikacją, sprawnego korzystania z zasobów cyfrowych oraz krytycznej oceny i refleksji nad treściami cyfrowymi.
Moduł koncentruje się przede wszystkim na rozwijaniu podstawowych umiejętności komunikacyjnych (BICS), pomagając uczniom aktywnie uczestniczyć w codziennych interakcjach społecznych, rutynowych sytuacjach klasowych i komunikacji z rówieśnikami. Uczniowie ćwiczą praktyczne słownictwo, rozumienie ze słuchu, zadawanie pytań i udzielanie odpowiedzi, wyrażanie emocji i preferencji oraz stosowanie strategii podtrzymywania i naprawiania komunikacji. Jednocześnie moduł stopniowo wprowadza pierwsze elementy języka edukacji szkolnej (CALP), takie jak uporządkowane wypowiedzi wyjaśniające, język refleksji i proste zadania rozwijające myślenie, przygotowując uczniów do bardziej wymagającej poznawczo komunikacji akademickiej.
Moduł wzmacnia pewność siebie uczniów, rozwija umiejętność współpracy, świadomość międzykulturową, empatię oraz buduje poczucie przynależności do społeczności szkolnej. Poprzez aktywności oparte na współpracy i zadania skłaniające do refleksji uczniowie rozwijają umiejętność wyrażania emocji, wytrwałość i samodzielność, a także uczą się aktywnie i z szacunkiem uczestniczyć w wielojęzycznych oraz cyfrowych środowiskach.
| Nazwa narzędzia | Cel / Opis użytkowania |
| ChatGPT | Uczniowie wykorzystują narzędzie pod nadzorem mentora do tworzenia prostych dialogów, ćwiczenia słownictwa, generowania tematów do odgrywania ról oraz pytań skłaniających do refleksji, dostosowanych do poziomu językowego uczniów. |
| Canva | Służy do tworzenia wizualnych tablic komunikacyjnych, cyfrowych plakatów, prostych historii obrazujących typowe sytuacje społeczne i prezentacji multimedialnych, wspierając codzienny rozwój biegłości językowej uczniów. |
| Wordwall | Służy do powtarzania słownictwa, tworzenia gier opartych o komunikację i zadań polegających na dopasowywaniu oraz rozwijania umiejętności na poziomie BICS za pomocą materiałów interaktywnych. |
| Padlet | Przeznaczony do wspólnych zadań komunikacyjnych, dzielenia się pomysłami, publikowania krótkich wiadomości i tworzenia wielojęzycznych przestrzeni do interakcji w klasie. |
| Vocaroo | Umożliwia nagrywanie głosu podczas prostych zadań, ćwiczenie wymowy, ustne refleksje i zadania ustne służące budowaniu pewności siebie w swobodnym środowisku cyfrowym. |
Docelowa grupa wiekowa
7-10 lat (z możliwością adaptacji dla grupy 11-14 lat przy zwiększeniu złożoności językowej i ograniczeniu wsparcia językowego)
Szacowany czas trwania
45-50 minut
Podsumowanie scenariusza
W tym wprowadzającym scenariuszu, skoncentrowanym na rozwijaniu umiejętności z zakresu BICS, uczniowie poznają język używany na co dzień w klasie poprzez interaktywne aktywności multimodalne. Korzystając z cyfrowych gier typu „przeciągnij i upuść”, wizualnych fiszek, nagrań audio oraz prostych zadań polegających na nagrywaniu własnego głosu, uczniowie uczą się rozpoznawać i wymawiać nazwy przedmiotów znajdujących się w klasie, liczby oraz podstawowe zwroty służące do komunikacji. Obciążenie językowe w scenariuszu jest ograniczone dzięki zastosowaniu metody DMC, umożliwiając uczniom korzystanie z obrazów, dźwięków, gestów i powtórzeń, a tym samym stopniowe budowanie pewności siebie w komunikacji z rówieśnikami i mentorem. Zajęcia pomagają uczniom lepiej poznać środowisko klasowe oraz budować poczucie przynależności do nowej społeczności szkolnej.
Cele językowe (BICS/CALP)
Cele cyfrowe
Cele osobiste/społeczne
| Narzędzie / Materiał | Cel / Uwagi dotyczące użytkowania |
| Wordwall | Oferuje gry typu „przeciągnij i upuść” umożliwiające utrwalanie słownictwa poprzez łączenie obrazów, dźwięków i nazw przedmiotów znajdujących się w klasie. |
| Fiszki w Canvie | Umożliwiają wizualne przedstawienie słownictwa oraz multimodalne wsparcie w nauce języka. |
| Vocaroo | To proste narzędzie do nagrywania wymowy, pozwalające na powtarzanie poznanych słów oraz zwrotów w swobodnej atmosferze. |
| Interaktywna tablica/projektor | Służą do wspólnej pracy z materiałami, interakcji prowadzonych przez mentora i zapewniania uczniom wizualnego wsparcia. |
| Przedmioty w klasie | Umożliwiają łączenie aktywności cyfrowych z rzeczywistym kontekstem klasy i nauką poprzez bezpośrednie doświadczenie. |
Faza wstępna (rozgrzewka)
[np. 10 minut]
Mentor wita uczniów, wykorzystując proste zwroty powitalne, gesty, materiały wizualne i mimikę. Następnie, korzystając z wizualnych fiszek przygotowanych w Canvie oraz przedmiotów znajdujących się w klasie (np. ołówka, książki, linijki czy plecaka), wprowadza podstawowe słownictwo wskazując przedmioty, a jednocześnie powtarzając i modelując wymowę. Uczniowie powtarzają słowa wspólnie, a następnie indywidualnie, bez nacisku na poprawność. Mentor dba o stworzenie bezpiecznej i wspierającej atmosfery, zachęcając uczniów do korzystania z różnych języków oraz umożliwiając im odpowiadanie za pomocą gestów lub pojedynczych słów w razie potrzeby. Na zakończenie uczniowie biorą udział w krótkiej interaktywnej grze „znajdź przedmiot”, która ma wzbudzić ich ciekawość i zmniejszyć obawy związane z komunikowaniem się w nowym środowisku.
Główna faza nauki
[np. 25-35 minut]
Aktywność A: Interaktywne dopasowywanie słownictwa
Uczniowie korzystają z Wordwall na tabletach lub tablicy interaktywnej, wykonując ćwiczenie typu „przeciągnij i upuść”, w którym dopasowują ilustracje przedstawiające przedmioty znajdujące się w klasie do ich nazw w formie mówionej i pisanej. Nagrania w języku docelowym pomagają im łączyć wymowę z obrazem i znaczeniem, a wykorzystanie różnych form przekazu wspiera rozumienie i ogranicza obciążenie poznawcze.
Mentor porusza się między uczniami, modeluje poprawne wypowiedzi, spokojnie powtarza instrukcje i podaje przykładowe wzorce zdań, takie jak:
Aktywność B: Ćwiczenie komunikacyjne w parach
Uczniowie w parach biorą udział w prostej grze w poszukiwanie skarbów w klasie, korzystając z wizualnych kart ze wskazówkami. Zadają sobie nawzajem krótkie pytania i odpowiadają na nie, odnajdując wskazane przedmioty w klasie, np.:
Mentor pomaga uczniom w interakcjach z rówieśnikami i w razie potrzeby zachęca ich do korzystania z gestów i innych niewerbalnych strategii komunikacyjnych.
Aktywność C: Nagrywanie głosu za pomocą Vocaroo
Uczniowie nagrywają za pomocą Vocaroo 3–5 słów związanych z życiem w klasie lub jedno proste zdanie. Mogą powtarzać za mentorem albo korzystać z wizualnych podpowiedzi. Ćwiczenie koncentruje się przede wszystkim na budowaniu pewności siebie w mówieniu, a nie na perfekcyjnej wymowie. Uczniowie mogą, jeśli chcą, ponownie nagrać swoją wypowiedź, co sprzyja rozwijaniu samodzielności i umiejętności refleksji nad własną wypowiedzią.
Faza podsumowująca i ocena kształtująca
[np. 10 minut]
Mentor zaprasza uczniów, by usiedli w kółku i wspólnie podzielili się swoją refleksją, oraz powtarza z nimi kluczowe słownictwo za pomocą materiałów wizualnych. Uczniowie wybierają jedną kartę przedstawiającą przedmiot związany z klasą, a następnie wypowiadają jego nazwę lub wskazują odpowiednie słowo. Na zakończenie dzielą się krótką refleksją, korzystając ze wzorców zdań lub emotikonów:
Oklaski i pozytywne gesty po nagraniach lub wypowiedziach wzmacniają wzajemne wsparcie w grupie. Mentor w sposób nieformalny obserwuje zaangażowanie uczniów, ich pewność siebie, gotowość do komunikowania się oraz umiejętność łączenia ilustracji ze słownictwem.
Uwagi dotyczące adaptacji
W przypadku uczniów o bardzo niewielkiej biegłości językowej mentor może zmniejszyć liczbę wprowadzanych słów, zapewnić dodatkowe wsparcie dźwiękowe w języku ojczystym oraz umożliwić uczniom wskazywanie odpowiedzi lub korzystanie z gestów zamiast formułowania wypowiedzi ustnej. Młodszym uczniom warto zapewnić więcej powtórzeń, ćwiczeń angażujących ruch oraz dodatkowe wsparcie wizualne. Starsi uczniowie (11–14 lat) mogą rozszerzyć aktywność o tworzenie pełnych zdań lub kategoryzowanie przedmiotów znajdujących się w klasie według ich funkcji lub koloru.
Uczniom ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi (SEN) można zapewnić wizualne schematy, uproszczone interfejsy, dodatkowy czas na przetworzenie informacji oraz zmniejszyć ilość bodźców sensorycznych. Jeśli dostępna jest ograniczona liczba urządzeń, mentor może zastąpić zadania cyfrowe materiałami do wydruku, takimi jak fiszki, oraz opartymi na współpracy grami planszowymi, zachowując jednocześnie założenia nauki multimodalnej.
Przez cały czas trwania aktywności mentor powinien dbać o zachowanie przewidywalnego przebiegu zajęć i zapewnić regularne wsparcie emocjonalne, wspierając w ten sposób nowo przybyłych uczniów z doświadczeniem migracji, którzy mogą odczuwać obawy związane z komunikowaniem się w nowym środowisku.
Rutyna refleksji
„Jedna rzecz, której się nauczyłem/am – jedno słowo, które pamiętam”
Pod koniec sesji uczniowie dzielą się:
Uczniowie mogą odpowiadać ustnie, poprzez wskazywanie obrazków lub za pomocą innych materiałów wizualnych. Rutyna ułatwia utrwalanie słownictwa, zmniejsza presję związaną z refleksją i zachęca uczniów do pozytywnej oceny własnych postępów. Wzmacnia również związek między nauką języka a poczuciem emocjonalnej przynależności do społeczności klasowej.
Oczekiwane rezultaty
Pod koniec ćwiczenia uczniowie powinni być w stanie:
Uczniowie powinni również lepiej rozumieć fizyczne i społeczne środowisko swojej klasy, co może przyczynić się do zmniejszenia obaw związanych z komunikowaniem się oraz zwiększenia ich zaangażowania w życie klasy.
Narzędzie
Wordwall
Opis aktywności
Uczniowie wykonują ćwiczenie typu „przeciągnij i upuść”, w którym dopasowują ilustracje przedstawiające przedmioty znajdujące się w klasie do ich nazw w formie ustnej i pisemnej. Po wykonaniu zadania ponownie słuchają wymowy poszczególnych słów i powtarzają je na głos, indywidualnie lub w parach. Ćwiczenie można wielokrotnie powtarzać, aby utrwalać poprawną wymowę i znajomość poznanego słownictwa.
Treść
Ilustracje i nagrania audio przedstawiające słownictwo związane z życiem w klasie:
Aspekt językowy
Rozpoznawanie i poprawna wymowa podstawowego słownictwa używanego w klasie oraz posługiwanie się prostymi zdaniami według wzorca „To jest…”.
Narzędzie
Canva (fiszki w formie cyfrowej lub papierowej)
Opis aktywności
Uczniowie otrzymują wizualnie atrakcyjną mapę klasy z brakującymi podpisami. Rozpoznają przedstawione przedmioty i uzupełniają mapę, umieszczając lub zapisując odpowiednie nazwy w pustych polach. Bardziej zaawansowani uczniowie mogą tworzyć krótkie zdania opisujące położenie przedmiotów, np. „Ołówek jest na biurku”.
Treść
Wizualnie atrakcyjna mapa przedstawiająca klasę, z przedmiotami opatrzonymi podpisami lub pozostawionymi bez podpisów, a także ze słownictwem określającym położenie, ikonami i oznaczeniami kolorystycznymi.
Aspekt językowy
Rozwijanie słownictwa związanego z klasą i określaniem położenia przedmiotów, w tym stosowanie przyimków, budowanie prostych zdań oraz ustne powtarzanie i utrwalanie poznanego słownictwa.
Narzędzie
Vocaroo + wydruk arkuszu refleksji
Opis aktywności
Uczniowie nagrywają swoje wypowiedzi, używając wybranych słów lub krótkich zdań związanych z życiem w klasie. Następnie wypełniają prosty arkusz refleksji, zaznaczając emotikony lub kolorując wskaźniki określające ich poziom pewności siebie podczas mówienia. Mogą odsłuchać swoje nagrania i porównać wymowę z przykładami prezentowanymi przez mentora.
Treść
Podpowiedzi dotyczące wymowy, wizualne wskazówki wspierające wypowiedź ustną, emotikony pomagające określić poziom pewności siebie oraz przykładowe wzorce zdań:
Aspekt językowy
Ćwiczenie wymowy, ustne powtarzanie i utrwalanie słownictwa oraz rozwijanie pewności siebie w komunikacji ustnej w klasie.
Docelowa grupa wiekowa
11-14 lat (możliwość adaptacji dla dzieci w wieku 7-10 lat przy użyciu uproszczonych dialogów, wizualnych wzorców zdań i podniesienia poziomu wsparcia językowego oferowanego przez mentora).
Szacowany czas trwania
55-60 minut
Podsumowanie scenariusza
W tym bardziej zaawansowanym scenariuszu skoncentrowanym na rozwoju umiejętności z zakresu BICS uczniowie biorą udział w zabawie z odgrywaniem ról, która symuluje codzienne interakcje w szkolnej stołówce lub małej restauracji. Dzięki temu ćwiczą praktyczną komunikację, w tym powitania, zamawianie lub kupowanie jedzenia, formułowanie uprzejmych próśb, odpowiednie reagowanie oraz płynne prowadzenie. Po przećwiczeniu ustnych interakcji przy wsparciu wykorzystaniem gestów, rówieśników i materiałów wizualnych uczniowie korzystają z Canvy, aby stworzyć krótki cyfrowy komiks przedstawiający ich dialog. Dzięki wykorzystaniu metody DMC uczniowie łączą wypowiedź ustną z elementami wizualnymi i uporządkowaną narracją. Pozwala to zmniejszyć presję związaną z komunikacją ustną, a jednocześnie rozwijać pewność siebie w posługiwaniu się językiem i umiejętność uczestniczenia w interakcjach społecznych.
Cele językowe (BICS/CALP)
Cele cyfrowe
Cele osobiste/społeczne
| Narzędzie / Materiał | Cel / Uwagi dotyczące użytkowania |
| Canva | Służy do tworzenia cyfrowych komiksów ilustrujących codzienne rozmowy na stołówce i do multimodalnego opowiadania historii. |
| Wordwall | Umożliwia powtarzanie słownictwa i przeprowadzanie interaktywnych aktywności polegających na dopasowywaniu związanych z jedzeniem, napojami i zwrotami grzecznościowymi. |
| ChatGPT (z nadzorem mentora) | Służy do generowania zróżnicowanych przykładów dialogu, wzorców zdań i tematów do rozmów. |
| Drukowane karty dialogowe | Zapewniają wsparcie językowe podczas ustnych interakcji i umożliwiają wsparcie dla mniej pewnych siebie uczniów podczas ćwiczeń z podziałem na role. |
| Prawdziwe lub wizualne rekwizyty żywnościowe | Tworzą autentyczne konteksty komunikacyjne i zmniejszają obciążenie poznawcze poprzez wizualne skojarzenia. |
Faza wstępna (rozgrzewka)
[np. 10 minut]
Mentor wprowadza słownictwo związane z jedzeniem oraz zwroty grzecznościowe, wykorzystując ilustrowane fiszki, gesty i prawdziwe produkty spożywcze lub ich ilustracje. Uczniowie wspólnie powtarzają kluczowe wyrażenia i ćwiczą proste wzorce komunikacyjne:
Następnie wykonują krótkie interaktywne ćwiczenie w Wordwall, polegające na dopasowywaniu słownictwa związanego z jedzeniem do ilustracji i nagrań audio. Mentor modeluje również zasady zabierania głosu i czekania na swoją kolej podczas rozmowy, wykorzystując wyraźne gesty i spokojne, wolne tempo mówienia. Pomaga to zmniejszyć obawy związane z komunikowaniem się w języku obcym oraz odwołać się do wcześniej poznanego słownictwa i doświadczeń uczniów.
Główna faza nauki
[np. 25-35 minut]
Aktywność A: Odgrywanie ról z przewodnictwem mentora
Uczniowie pracują w parach lub małych grupach, odgrywając scenki przedstawiające sytuacje w szkolnej stołówce. Jeden z uczniów wciela się w rolę osoby obsługującej, a drugi – klienta. Karty dialogowe i wizualne podpowiedzi wspierają uczniów w prowadzeniu rozmowy:
Mentor obserwuje pracę uczniów, modeluje poprawną wymowę, zachęca do aktywnego uczestnictwa i w razie potrzeby zapewnia dodatkowe wsparcie w prowadzeniu interakcji. Uczniowie mogą korzystać z gestów lub wskazywać na materiały wizualne, jeśli potrzebują dodatkowej pomocy w formułowaniu wypowiedzi ustnych.
Aktywność B: Tworzenie komiksu
Uczniowie tworzą w Canvie krótki komiks składający się z 4–6 paneli, który przedstawia ich dialog rozgrywający się w restauracji lub szkolnej stołówce. Wybierają postacie, tła, ilustracje jedzenia oraz dymki mowy, aby przedstawić przebieg rozmowy za pomocą obrazu i tekstu.
Aktywność zmniejsza obciążenie poznawcze, ponieważ uczniowie mogą przekazywać znaczenie zarówno za pomocą elementów wizualnych, jak i języka. Przed rozpoczęciem zadania mentor może wykorzystać ChatGPT do przygotowania uproszczonych lub zróżnicowanych przykładów dialogów, dostosowanych do poziomu językowego uczniów.
Aktywność C: Prezentacja w parach
Każda para krótko prezentuje swój komiks innej parze lub małej grupie. Słuchający uczniowie rozpoznają zwroty grzecznościowe i kluczowe słownictwo wykorzystane przez rówieśników. Mentor zachęca do słuchania z uwagą i szacunkiem oraz do przekazywania rówieśnikom pozytywnej informacji zwrotnej.
Faza podsumowująca i ocena kształtująca
[np. 10 minut]
Mentor przypomina kluczowe wyrażenia z lekcji ustnie oraz za pomocą materiałów wizualnych. Następnie uczniowie uczestniczą w krótkiej rundzie gry „uprzejme wyrażenie”, podczas której każdy z nich wybiera jedno przydatne wyrażenie poznane podczas zajęć.
Przykładowe wzorce zdań do refleksji::
Uczniowie mogą odpowiadać ustnie, wskazując odpowiednią kartę dialogową lub korzystając z emotikonów. Nieformalna ocena kształtująca koncentruje się na:
Mentor docenia przede wszystkim wysiłek i zaangażowanie uczniów w komunikację, a nie poprawność gramatyczną.
Uwagi dotyczące adaptacji
Uczniom o niższym poziomie znajomości języka mentor może zapewnić częściowo uzupełnione szablony komiksów, dwujęzyczne karty ze słownictwem, nagrania z przykładowymi zdaniami oraz uproszczone, krótkie dialogi. Młodsi uczniowie mogą tworzyć krótsze komiksy, w których większą rolę odgrywają elementy wizualne niż tekst.
Bardziej zaawansowanych uczniów mentor może zachęcać do:
Uczniom ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi (SEN) można zapewnić większe ilustracje, dymki dialogowe oznaczone kolorami, ograniczyć zakres pisania oraz pozwolić na oparcie komiksu w większym stopniu na narracji ustnej niż pisemnej. W razie potrzeby można również zapewnić im więcej czasu na przetworzenie informacji i wykonanie zadania.
W przypadku ograniczonego dostępu do urządzeń cyfrowych uczniowie mogą tworzyć komiksy w wersji papierowej, korzystając z wydrukowanych szablonów. Pozwala to zachować elementy multimodalnego opowiadania historii oraz odgrywania ról.
Mentor powinien tworzyć wspierającą i swobodną atmosferę, w której podejmowanie prób komunikowania się jest regularnie doceniane.
Rutyna refleksji
„Powiedziałem – podzieliłem się – nauczyłem się”
Pod koniec zajęć uczniowie zastanawiają się nad:
Ta rutyna wzmacnia zaangażowanie w komunikację, rozwija samoświadomość i pomaga uczniom dostrzegać własne sukcesy w interakcjach społecznych, zamiast skupiać się wyłącznie na poprawności językowej.
Oczekiwane rezultaty
Pod koniec tego ćwiczenia uczniowie powinni być w stanie:
Uczniowie powinni również lepiej rozumieć społecznie odpowiednie sposoby komunikowania się i wzorce interakcji obowiązujące w środowisku szkolnym i w codziennych sytuacjach społecznych.
Narzędzie
Wordwall
Opis aktywności
Uczniowie wykonują interaktywne ćwiczenie polegające na dopasowywaniu słownictwa związanego z jedzeniem i zwrotów grzecznościowych do odpowiednich ilustracji i nagrań audio. Po wykonaniu ćwiczenia uczniowie wykorzystują poznane słownictwo w krótkich dialogach, które ćwiczą ustnie w parach.
Treść
Słownictwo związane z jedzeniem i piciem:
Zwroty grzecznościowe:
Aspekt językowy
Codzienna komunikacja na poziomie BICS, formułowanie uprzejmych próśb, słownictwo związane z jedzeniem, ćwiczenie wymowy oraz rozwijanie umiejętności czekania na swoją kolej i zabierania głosu w rozmowie.
Narzędzie
Canva
Opis aktywności
Uczniowie projektują komiks z czterema panelami przedstawiający rozmowę w szkolnej stołówce, wcześniej przygotowując prosty plan komiksu. Przedstawiają kolejne etapy interakcji za pomocą dymków dialogowych, postaci i innych elementów wizualnych. Bardziej zaawansowani uczniowie mogą rozbudować dialog o dodatkowe kwestie oraz elementy wyrażające emocje.
Treść
Szablony komiksów, podpowiedzi do dymków mowy, tła restauracji/stołówki, awatary postaci i ilustracje jedzenia.
Aspekt językowy
Tworzenie dialogu, stosowanie prostych wzorców komunikacyjnych, formułowanie uprzejmych próśb i powitań oraz porządkowanie krótkiej wypowiedzi z narracją.
Narzędzie
Papierowy arkusz kreatora dialogu
Opis aktywności
Uczniowie układają wycięte paski dialogu we właściwej kolejności rozmowy, zanim ustnie przećwiczą dialog z partnerem lub partnerką. Następnie personalizują rozmowę, zmieniając artykuły spożywcze lub dodając emocje.
Treść
Paski ze zdaniami, takie jak (wybrane przykłady):
Wizualne przykłady jedzenia i ikony emocji są dołączone jako wsparcie.
Aspekt językowy
Czekanie na swoją kolej i zabieranie głosu w rozmowie, praktyczny język interakcji społecznych i płynność ustnych interakcji.
Docelowa grupa wiekowa
7-14 lat (możliwość adaptacji przy dostosowaniu złożoności językowej, stopnia samodzielności i długość wypowiedzi ustnych)
Szacowany czas trwania
45-50 minut
Podsumowanie scenariusza
Scenariusz skupia się na rozwijaniu umiejętności na poziomie BICS i jest w największym stopniu nastawiony na samodzielną komunikację. Uczniowie przygotowują krótkie nagrania audio, w których przedstawiają swoje zainteresowania i ulubione zajęcia korzystając z prostych narzędzi do nagrywania głosu, takich jak Vocaroo lub Flip. Następnie udostępniają nagrania na wspólnej tablicy Padlet, gdzie koledzy i koleżanki mogą ich wysłuchać i reagować za pomocą emotikonów, komentarzy lub innych reakcji wizualnych. Zgodnie z metodą DMC scenariusz łączy komunikację werbalną, uczestnictwo w środowisku cyfrowym i osobistą ekspresję, rozwijając pewność siebie uczniów w komunikacji, naukę wymowy oraz poczucie przynależności do społeczności klasowej. Jednocześnie uczą się bezpiecznie i odpowiedzialnie uczestniczyć w komunikacji online.
Cele językowe (BICS/CALP)
Cele cyfrowe
Cele osobiste/społeczne
| Narzędzie / Materiał | Cel / Uwagi dotyczące użytkowania |
| Vocaroo/ Flip | Narzędzia przeznaczone do nagrania krótkiego przedstawienia siebie w formie audio i ćwiczenia wymowy w swobodnym środowisku. |
| Padlet | Wirtualna tablica do współpracy, którą uczniowie używają do udostępniania swoich nagrań i wchodzenia w interakcje z treściami udostępnionymi przez rówieśników. |
| Wizualne karty ze wskazówkami w Canvie | Ułatwiają przyswajanie słownictwa związanego z hobby, sportem, muzyką, grami i zajęciami w czasie wolnym. |
| ChatGPT (z nadzorem mentora) | Służy do generowania zróżnicowanych wzorców zdań i wspiera uczniów w nauce słownictwa związanego z zainteresowaniami. |
| Słuchawki / tablety | Umożliwiają odsłuchiwanie nagrań rówieśników i wykonywanie indywidualnych zadań ustnych. |
Faza wstępna (rozgrzewka)
[np. 10 minut]
Mentor wprowadza słownictwo związane z zainteresowaniami, wykorzystując wizualne karty, gesty i proste przykłady zdań. Uczniowie powtarzają słowa i krótkie zwroty dotyczące hobby i sposobów spędzania wolnego czasu:
Mentor tworzy wspierającą atmosferę, dzieląc się krótkim przykładem dotyczącym własnych zainteresowań i zachęcając uczniów do korzystania z gestów, materiałów wizualnych lub pojedynczych słów, jeśli potrzebują dodatkowego wsparcia. Następnie uczniowie biorą udział w krótkiej zabawie ruchowej, podczas której pokazują różne hobby, a pozostali odgadują przedstawiane aktywności.
W razie potrzeby uczniom można zapewnić dodatkowe wsparcie wizualne oraz wyjaśnienia w kilku językach, aby zmniejszyć obciążenie poznawcze i obawy związane z komunikowaniem się.
Główna faza nauki
[np. 25-35 minut]
Aktywność A: Przygotowanie wypowiedzi ustnej z pomocą mentora
Uczniowie przygotowują krótką wypowiedź przedstawiającą ich zainteresowania, korzystając ze wzorców zdań i wizualnych podpowiedzi. Młodsi uczniowie oraz osoby mniej pewne siebie mogą uzupełniać proste wzorce:
Starsi lub bardziej zaawansowani uczniowie mogą rozbudować swoje wypowiedzi o uzasadnienia i dodatkowe informacje:
Mentor modeluje wymowę w spokojnym tempie, zachęca uczniów do podejmowania prób komunikacji i wzmacnia ich pewność siebie,chwaląc aktywne uczestnictwo, a nie bezbłędność wypowiedzi.
Aktywność B: Nagrywanie dźwięku za pomocą Vocaroo lub Flip
Uczniowie nagrywają krótką wypowiedź audio na temat swoich zainteresowań, korzystając z Vocaroo lub Flip. Jeśli chcą, mogą nagrać swoją wypowiedź ponownie. Ponowna próba nagrania sprzyja samoocenie, refleksji nad własną wypowiedzią i rozwijaniu samodzielności. Mentor zapewnia elastyczne wsparcie, wykorzystując:
Aktywność C: Udostępnianie nagrań na Padlecie
Uczniowie przesyłają swoje nagrania lub udostępniają do nich linki na wspólnej tablicy Padlet. Następnie słuchają nagrań kolegów i koleżanek z klasy, korzystając ze słuchawek, i reagują na nie w sposób pełen szacunku, np. za pomocą:
Mentor omawia zasady pełnej szacunku komunikacji w sieci, aktywnego słuchania oraz bezpiecznego i odpowiedzialnego uczestnictwa we wspólnych przestrzeniach cyfrowych.
Faza podsumowująca i ocena kształtująca
[np. 10 minut]
Mentor gromadzi uczniów na krótką dyskusję refleksyjną skupiającą się na pewności siebie i komunikacji zamiast na poprawności językowej. Uczniowie korzystają z prostych wzorców zdań:
Uczniowie mogą odpowiadać ustnie, za pomocą emotikonów lub wskazując na elementy wizualne. Są również zachęcani do wspierania rówieśników poprzez pozytywne reakcje i oklaski po odsłuchaniu ich nagrań.
Mentor nieformalnie obserwuje:
Sesja kończy się zbiorową celebracją wielojęzyczności i osobistej tożsamości.
Uwagi dotyczące adaptacji
W przypadku uczniów z bardzo ograniczoną znajomością języka mentor może pozwolić na:
Młodsi uczniowie mogą używać bardziej wizualnego wsparcia językowego i wykonywać krótsze ćwiczenia ustne, podczas gdy starsi uczniowie mogą rozszerzać nagrania, opisując rutyny, emocje lub powody związane ze swoimi zainteresowaniami.
Uczniowie SEN mogą korzystać z:
Jeśli dostęp do technologii jest ograniczony, uczniowie mogą nagrywać za pomocą jednego wspólnego urządzenia lub usiąść w kółku i zaprezentować swoje wypowiedzi ustnie, zamiast udostępniać je w formie cyfrowej.
Mentor kładzie szczególny nacisk na bezpieczeństwo emocjonalne i celebruje wysiłek komunikacyjny, a nie doskonałość wymowy.
Rutyna refleksji
Refleksja „Mój głos ma znaczenie”
Pod koniec ćwiczenia uczniowie dokańczają zdanie:
Ta rutyna zachęca do samodzielnego dostrzeżenia własnego postępu w komunikacji i wzmacnia znaczenie głosu każdego ucznia w społeczności klasowej. Ponadto pomaga uczniom budować poczucie bezpieczeństwa, przynależności i pewności siebie.
Oczekiwane rezultaty
Pod koniec tego scenariusza uczniowie powinni być w stanie:
Uczniowie powinni również wykazywać większą gotowość do udziału w interakcjach werbalnych i głębszą znajomość narzędzi do wspólnej komunikacji cyfrowej.
Narzędzie
Canva
Opis aktywności
Uczniowie wypełniają wizualnie atrakcyjny arkusz „Moje hobby”, wybierając ilustracje przedstawiające ich ulubione zajęcia. Następnie używają podanych wzorców zdań, aby przygotować krótkie odpowiedzi ustne przed nagraniem swojego przedstawienia w formie audio.
Treść
Ilustracje przedstawiają hobby takie jak:
Wzorce zdań:
Aspekt językowy
Słownictwo związane z zainteresowaniami, struktury zdań służących do przedstawiania się, wsparcie nauki wymowy i proste wyrażenia preferencji.
Narzędzie
Padlet
Opis aktywności
Uczniowie słuchają nagrań kolegów i koleżanek z klasy i wypełniają prosty cyfrowy arkusz odpowiedzi, wybierając emotikony, ikony lub krótkie komentarze związane z nagraniami. Bardziej zaawansowani uczniowie mogą napisać jedno pozytywne zdanie zaadresowane do rówieśnika lub rówieśniczki.
Treść
Wskazówki do odsłuchu, ikony reakcji, skale emotikonów i przykładowe zdania do wyrażenia opinii rówieśniczej:
Aspekt językowy
Rozumienie ze słuchu, język typowy dla interakcji społecznych, wyrażanie informacji zwrotnej z zachowaniem szacunku do innych i proste reakcje.
Narzędzie
Vocaroo + Wydruk planera wypowiedzi
Opis aktywności
Przed nagraniem uczniowie organizują swoje pomysły za pomocą planera wypowiedzi przy użyciu ilustracji i słów kluczy. Po nagraniu zastanawiają się nad swoim poziomem pewności siebie, kolorując skalę samooceny.
Treść
Wizualny planer wypowiedzi zawiera:
Aspekt językowy
Płynność ustnych wypowiedzi, ćwiczenie wymowy, przyswajanie słownictwa i budowanie pewności siebie podczas ustnego wyrażania siebie.
W trakcie realizacji wszystkich trzech scenariuszy mentor na bieżąco obserwuje zaangażowanie uczniów w komunikację, ich komfort emocjonalny, udział w interakcjach z rówieśnikami oraz sposób korzystania z narzędzi cyfrowych. Pozwala mu to elastycznie dostosowywać formy i zakres wsparcia do indywidualnych potrzeb uczniów. Obserwacja ma w tym module przede wszystkim charakter kształtujący i nieformalny oraz stanowi naturalną część procesu mentoringu zgodnie z modelem TELMS. Nie opiera się na formalnych testach ani ocenianiu nastawionym na wyniki. Mentor koncentruje się przede wszystkim na zachęcaniu uczniów do aktywnego uczestnictwa w komunikacji, budowaniu ich pewności siebie oraz stopniowym włączaniu uczniów w życie społeczności klasowej.
Podczas realizacji Scenariusza 1 („Klasyfikacja przedmiotów w klasie”) mentor obserwuje, czy uczniowie:
Mentor zwraca szczególną uwagę na poziom komfortu uczniów, możliwe oznaki niepewności oraz ich gotowość do udziału w codziennych sytuacjach komunikacyjnych w klasie.
Podczas realizacji Scenariusza 2 („Zamawianie na stołówce: Codzienne interakcje i uprzejma komunikacja”), mentor obserwuje, czy uczniowie:
Mentor obserwuje również, w jaki sposób uczniowie wspólnie konstruują znaczenie podczas interakcji oraz czy coraz częściej wykorzystują strategie komunikacyjne zamiast wycofywać się z rozmowy lub unikać udziału w niej.
Podczas Scenariusza 3 („Tablica dźwiękowa „moje hobby”) mentor zwraca szczególną uwagę na:
Mentor obserwuje również, czy uczniowie coraz pewniej dzielą się informacjami o sobie oraz aktywnie uczestniczą w cyfrowych przestrzeniach do komunikacji i współpracy.
Obserwacje są dokumentowane nieformalnie m.in. za pomocą krótkich notatek mentora, prostych arkuszy obserwacji oraz arkuszy służących refleksji, notatek dotyczących konkretnych sytuacji, krótkich podsumowań po zajęciach oraz monitorowania poziomu zaangażowania uczniów w poszczególnych aktywnościach.
Zamiast skupiać się na poprawności gramatycznej, mentor dokumentuje:
Te obserwacje pomagają mentorowi dostosowywać kolejne etapy pracy do potrzeb uczniów, w tym poziom i formę wsparcia językowego, tempo pracy, sposoby organizacji grup oraz stosowane strategie wsparcia językowego.
Pod koniec każdego scenariusza uczniowie biorą udział w krótkiej refleksji i wykonują zadania podsumowujące, które pomagają im rozwijać samoświadomość, poczucie bezpieczeństwa emocjonalnego oraz dostrzegać własne postępy w komunikacji. Pytania wyjściowe zostały celowo zaprojektowane jako swobodne i multimodalne, aby odpowiadały potrzebom uczniów znajdujących się na wczesnych etapach nauki języka. Moduł wykorzystuje proste pytania i podpowiedzi zachęcające do refleksji, bezpośrednio powiązane z celami komunikacyjnymi każdej sesji.
Scenariusz 1 – Pytania podsumowujące:
Te podpowiedzi pomagają uczniom utrwalić nowo poznane słownictwo związane z klasą oraz zastanowić się nad swoim samopoczuciem i stopniem komfortu w nowym środowisku edukacyjnym.
Scenariusz 2 – Pytania podsumowujące:
Te pytania zachęcają uczniów do refleksji nad ich udziałem w interakcjach społecznych, uprzejmej komunikacji i we wspólnym budowaniu dialogu.
Scenariusz 3 – Pytania podsumowujące:
Te pytania wspierają pewność w wyrażaniu siebie i wypowiedziach ustnych oraz rozwijają empatię i więzi rówieśnicze.
Uczniowie mogą odpowiadać ustnie lub pisemnie, korzystać z obrazków i emotikonów, a także wyrażać swoje reakcje za pomocą narzędzi cyfrowych, takich jak Padlet czy interaktywne tablice współpracy.
Mentor analizuje reakcje i zachowania uczniów, zwracając uwagę na ich pewność siebie w komunikacji, stopień zapamiętania słownictwa, samopoczucie, preferowane sposoby interakcji, poziom zaangażowania w aktywności oraz gotowość do podejmowania bardziej złożonych zadań komunikacyjnych.
Odpowiedzi na pytania podsumowujące pomagają zaplanować kolejne sesje, pozwalając mentorowi:
Rutyny refleksyjne wzmacniają również podstawową zasadę modelu TELMS, zgodnie z którą rozwój językowy jest ściśle związany z poczuciem przynależności, aktywnym uczestnictwem i stopniowym rozwijaniem samodzielności ucznia, a nie wyłącznie z poprawnością językową.
Aktywności związane z oceną rówieśniczą w tym module mają na celu wspieranie nauki poprzez współpracę, budowanie poczucia przynależności, rozwijanie empatii międzykulturowej oraz kształtowanie komunikacji opartej na szacunku. Ocena ma przede wszystkim charakter nieformalny i wspierający oraz koncentruje się na aktywnym udziale uczniów w zajęciach, tak aby zapewnić uczniom z doświadczeniem migracji bezpieczne i sprzyjające nauce środowisko.
We wszystkich trzech scenariuszach uczniowie otrzymują i przekazują sobie informacje zwrotne poprzez:
W Scenariuszu 1, uczniowie wspierają się nawzajem podczas dopasowywania słownictwa i klasowej gry w poszukiwanie skarbów. Wzajemne wsparcie jest wzmacniane za pomocą pozytywnych gestów, wspólnego powtarzania słownictwa oraz współpracy podczas rozpoznawania i nazywania przedmiotów znajdujących się w klasie.
W Scenariuszu 2 uczniowie w małych grupach prezentują rówieśnikom przygotowane przez siebie komiksy z dialogami. Następnie wspólnie wskazują przydatne zwroty grzecznościowe oraz skuteczne strategie komunikacyjne wykorzystane przez koleżanki i kolegów. Mentor pokazuje, jak formułować konstruktywną i wspierającą informację zwrotną, np.:
W Scenariuszu 3 ocena rówieśnicza odbywa się poprzez wspólne interakcje na Padlecie. Uczniowie odsłuchują nagrania koleżanek i kolegów z klasy, a następnie reagują na nie w sposób pełen szacunku, korzystając z emotikonów, naklejek, ikon reakcji, krótkich komentarzy lub słownych wyrazów zachęty.
Te aktywności pomagają uczniom rozwijać umiejętność aktywnego słuchania, komunikacji online opartej na szacunku i współpracy oraz uczą empatii, doceniania osiągnięć rówieśników i odpowiedzialnego uczestnictwa w środowisku cyfrowym.
Mentor uważnie monitoruje wszystkie interakcje między rówieśnikami, dbając o to, aby komentarze były wspierające, wrażliwe kulturowo i bezpieczne pod względem emocjonalnym. Informacja zwrotna koncentruje się przede wszystkim na ocenie:
Aktywności związane z oceną rówieśniczą realizują założenia podejścia mentorskiego TELMS, rozwijając samodzielność uczniów, zmniejszając lęk związany z komunikacją oraz pokazując, że komunikacja wielojęzyczna jest doświadczeniem opartym na współpracy i interakcji, a nie wyłącznie indywidualnym działaniem.
Po zakończeniu każdego scenariusza mentor wypełnia formularz refleksji nauczyciela zawarty w załączniku 4 do Wytycznych metodologicznych projektu CARE. Refleksja ta umożliwia bieżące dostosowywanie działań pedagogicznych i pozwala na stałe modyfikowanie aktywności zgodnie z językowymi, emocjonalnymi, społecznymi i cyfrowymi potrzebami uczniów z doświadczeniem migracji.
Mentor systematycznie analizuje:
Mentor zwraca szczególną uwagę na to, w jakim stopniu narzędzia cyfrowe i rozwiązania wspierane przez sztuczną inteligencję pomagają zmniejszać obciążenie poznawcze, zwiększać zaangażowanie uczniów w komunikację, wspierać naukę poprzez różne formy przekazu, budować pewność siebie w komunikacji ustnej oraz dostosowywać materiały dydaktyczne do zróżnicowanych potrzeb uczniów.
Mentor krytycznie analizuje również, czy materiały wygenerowane przez sztuczną inteligencję były odpowiednie pod względem językowym i kulturowym, czy uczniowie rozumieli ograniczenia narzędzi wykorzystujących sztuczną inteligencję, w jakim stopniu narzędzia cyfrowe wspierały rozwój umiejętności na poziomie BICS oraz czy uczniowie aktywnie uczestniczyli w procesie uczenia się, zamiast jedynie biernie korzystać z treści cyfrowych.
Refleksja po sesji pomaga mentorowi określić, które aktywności wymagają uproszczenia, czy uczniowie potrzebują dodatkowego wsparcia językowego lub emocjonalnego, a także czy zastosowane strategie wsparcia językowego są skuteczne. Mentor ocenia również, czy dobór narzędzi cyfrowych odpowiada potrzebom uczniów lub czy wymaga modyfikacji. Refleksja pozwala także monitorować, czy uczniowie stopniowo rozwijają większą samodzielność w komunikacji oraz czy podczas zajęć mają wystarczająco dużo okazji do aktywnej współpracy i interakcji z rówieśnikami.
Dzięki tej praktyce refleksji mentor może:
W modelu TELMS refleksja mentora stanowi istotny element podejścia pedagogicznego skoncentrowanego na uczniu i jego potrzebach. Dzięki systematycznej refleksji mentor może oceniać, czy wykorzystywanie technologii, narzędzi wspieranych przez sztuczną inteligencję oraz mentoring językowy przynoszą uczniom rzeczywiste korzyści, dbają o ich dobrostan emocjonalny i pozostają zgodne z szerszymi celami integracji społecznej oraz rozwijania samodzielności i pewności siebie w komunikacji uczniów z doświadczeniem migracji.
Wdrożenie tego modułu w polskim kontekście edukacyjnym wymaga uwzględnienia rosnącej różnorodności językowej, kulturowej i edukacyjnej polskich szkół, związanej z nasileniem procesów migracyjnych w ostatnich latach, w tym z napływem uczniów z Ukrainy i innych krajów. Wielu uczniów z doświadczeniem migracji rozpoczynających naukę w polskich szkołach mogło doświadczyć przerw w edukacji, stresu emocjonalnego związanego z migracją i zmianą miejsca zamieszkania, trudności związanych z ograniczoną znajomością języka polskiego, a także posiadać różne doświadczenia związane z korzystaniem z technologii cyfrowych i funkcjonowaniem w środowisku klasowym.
Jednym z istotnych wyzwań w tym kontekście jest duże zróżnicowanie poziomu biegłości językowej wśród uczniów z doświadczeniem migracji. Uczniowie mogą jednocześnie rozwijać umiejętności komunikacji w języku polskim, a także czytania i pisania w języku ojczystym, kompetencje komunikacji cyfrowej oraz poznawać nowe wymagania edukacyjne i zasady funkcjonowania w środowisku szkolnym.
Dlatego moduł przyjmuje elastyczne wielojęzyczne i multimodalne rozwiązania, pozwalając uczniom komunikować się za pomocą elementów wizualnych, gestów, dźwięku, uproszczonego języka i interakcji opartych na współpracy.
W kontekście polskich szkół poziom dostępu do technologii cyfrowych może być znacznie zróżnicowany w zależności od regionu, infrastruktury szkolnej i warunków społeczno-ekonomicznych. Chociaż wiele szkół dysponuje tablicami interaktywnymi, dostępem do Internetu i tabletami, w niektórych placówkach dostępny jest jedynie ograniczony zestaw urządzeń współdzielonych przez uczniów. Dlatego wszystkie aktywności w module zostały zaprojektowane tak, by umożliwić przystosowanie ich do środowisk o ograniczonym dostępie do technologii, różnych warunków nauki oraz alternatywnych form pracy z wykorzystaniem materiałów papierowych.
Wybrane narzędzia cyfrowe, takie jak Canva, Wordwall, Padlet i Vocaroo, zostały dobrane ze względu na ich łatwą dostępność, bezpłatne lub edukacyjne wersje oraz intuicyjną obsługę idealną dla początkujących użytkowników. Ponadto oferują one możliwość wspierania komunikacji wielojęzycznej i multimodalnej, co jest niezwykle przydatne w środowisku szkolnym.
Innym istotnym czynnikiem kulturowym jest gotowość uczniów do udziału w ustnych aktywnościach komunikacyjnych oraz ich poczucie bezpieczeństwa w takich sytuacjach. Niektórzy uczniowie z doświadczeniem migracji mogą początkowo unikać mówienia z obawy przed popełnianiem błędów i negatywną oceną ze strony rówieśników, z powodu wcześniejszych trudnych doświadczeń lub nieznajomości zasad i sposobu uczestnictwa w zajęciach obowiązujących w nowym środowisku klasowym.
Dlatego moduł kładzie szczególny nacisk na tworzenie bezpiecznej i wspierającej przestrzeni do komunikacji, stopniowe włączanie uczniów w aktywności, docenianie wysiłku i zaangażowania uczniów oraz zapewnienie przewidywalnych rutyn interakcji, które nie wywierają na uczniach nadmiernej presji. Podejmowanie prób komunikacji i aktywne uczestnictwo są ważniejsze niż bezbłędność gramatyczna.
W module uwzględniono również fakt, że podejście do sztucznej inteligencji i technologii cyfrowych może różnić się wśród uczniów, ich rodzin oraz nauczycieli. Dlatego wykorzystanie AI w module jest:
Szczególny nacisk kładzie się na:
Stosowane w całym module podejście mentorskie bierze pod uwagę różnorodność kulturową oraz trudne doświadczenia uczniów. Wspiera ono integrację, dobrostan emocjonalny oraz pełną szacunku komunikację międzykulturową w różnych środowiskach edukacyjnych.
Moduł jest ściśle powiązany z polską podstawą programową kształcenia ogólnego i stanowi odpowiedź na rosnącą potrzebę wspierania uczniów z doświadczeniem migracji i uchodźstwa w szkołach podstawowych. Jego założenia są zgodne z szerszymi celami polskiego systemu oświaty określonymi w ustawie – Prawo oświatowe (Dz. U. 2017, poz. 59 z późn. zm.), w szczególności w zakresie zapewniania równego dostępu do edukacji, wspierania integracji społecznej, rozwijania kompetencji komunikacyjnych oraz przygotowania uczniów do aktywnego uczestnictwa w życiu społecznym.
Aktywności zaproponowane w module wspierają rozwój praktycznych umiejętności komunikacyjnych zgodnych z założeniami polskiej podstawy programowej kształcenia ogólnego, szczególnie w obszarze nauki języka polskiego, języków obcych, edukacji wczesnoszkolnej oraz rozwoju społeczno-emocjonalnego uczniów.
Program nauczania, na którym opiera się moduł kładzie duży nacisk na wykorzystywanie języka w rzeczywistych sytuacjach komunikacyjnych, zamiast na naukę gramatyki w oderwaniu od praktycznego użycia języka. Takie podejście bezpośrednio odpowiada specyfice tego modułu, który jest zorientowany na rozwój umiejętności z zakresu BICS. Za pomocą codziennych scenariuszy komunikacyjnych, zadań realizowanych we współpracy z rówieśnikami oraz multimodalnego opowiadania historii uczniowie rozwijają praktyczne umiejętności językowe potrzebne do uczestnictwa w codziennych sytuacjach klasowych, interakcjach z rówieśnikami i życiu szkolnym.
Moduł odzwierciedla również nacisk programu nauczania na rozwijanie kluczowych kompetencji, w szczególności kompetencji komunikacyjnych i cyfrowych, umiejętności współpracy, kreatywności oraz aktywnego uczestnictwa w życiu społecznym. Założenia te są zgodne zarówno z polskimi ramami edukacyjnymi, jak i z europejskimi dokumentami dotyczącymi polityki edukacyjnej, w tym z Zaleceniem Rady z 2018 r. w sprawie kompetencji kluczowych w procesie uczenia się przez całe życie. Poprzez łączenie komunikacji werbalnej, uczenia się we współpracy i aktywnego uczestnictwa w środowisku cyfrowym moduł wspiera wszechstronny rozwój uczniów w inkluzywnych środowiskach edukacyjnych.
Moduł wpisuje się również w cele edukacji cyfrowej określone w polskiej podstawie programowej. Ministerstwo Edukacji Narodowej coraz częściej podkreśla znaczenie umiejętności odpowiedzialnego i krytycznego korzystania z technologii cyfrowych, kompetencji medialnych oraz bezpiecznej komunikacji online. Dzięki wykorzystaniu narzędzi takich jak Padlet, Canva, Wordwall i Vocaroo uczniowie rozwijają praktyczne kompetencje cyfrowe w zakresie komunikacji, współpracy i tworzenia treści, jednocześnie poznając zasady bezpieczeństwa cyfrowego i pełnej szacunku komunikacji w środowisku online. Kompetencje te są zgodne z celami edukacyjnymi określonymi w Rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 14 lutego 2017 r. w sprawie podstawy programowej kształcenia ogólnego.
Moduł uwzględnia również aktualne priorytety edukacyjne w Polsce związane z edukacją włączającą oraz wsparciem psychospołecznym uczniów z doświadczeniem migracji. W ostatnich latach polskie szkoły coraz częściej wdrażają rozwiązania wspierające integrację nowo przybyłych uczniów, pomagając im w adaptacji do nowego środowiska szkolnego w wymiarze społecznym, emocjonalnym i językowym. Moduł opiera się na mentoringu i uwzględnia doświadczenia uczniów związane z traumą, wspierając realizację tych założeń i tworząc bezpieczne i wspierające środowisko do nauki, w którym na równi z rozwojem językowym traktuje się aktywne uczestnictwo w komunikacji, dobrostan emocjonalny i budowanie pewności siebie.
Wykorzystanie strategii inspirowanych metodą CLIL i zasadami mentoringu modelu TELMS odpowiada na rosnące w polskiej edukacji zainteresowanie metodami interdyscyplinarnymi, opartymi na rozwijaniu kompetencji i skoncentrowanymi na uczniu. Łącząc naukę języków z cyfrowym multimodalnym tworzeniem treści, interakcjami społecznymi i refleksją nad procesem uczenia się, moduł oferuje szkołom praktyczne rozwiązania, które wspierają zarówno realizację celów programowych, jak i długofalowe działania na rzecz integracji uczniów zróżnicowanych pod względem kulturowym i językowym.
Hiszpania. Moduł jest również ściśle powiązany z hiszpańską podstawą programową (LOMLOE) i odpowiada na potrzebę wspierania uczniów z doświadczeniem migracji i uchodźstwa w szkołach ogólnodostępnych. Real Decreto 157/2022 określa obszar Lengua Castellana y Literatura w edukacji podstawowej, kładąc nacisk na komunikację ustną i multimodalną w codziennych sytuacjach oraz rozwijanie umiejętności słuchania, mówienia i naprzemiennego zabierania głosu. Założenia te są spójne z podejściem zorientowanym na rozwój umiejętności na poziomie BICS przyjętym w tym module. Hiszpańska podstawa programowa zakłada również rozwijanie podstawowych kompetencji komunikacyjnych w co najmniej jednym dodatkowym języku, umożliwiając funkcjonowanie w codziennych sytuacjach. Odpowiada to potrzebie kształtowania praktycznych umiejętności komunikacyjnych u nowo przybyłych uczniów. Wśród kluczowych kompetencji określonych w LOMLOE znajdują się Competencia digital, obejmująca bezpieczne, krytyczne i odpowiedzialne korzystanie z narzędzi cyfrowych, oraz Competencia Personal, Social y de Aprender a Aprender (CPSAA), związana z rozwijaniem współpracy, samoregulacji i aktywnego uczestnictwa w życiu społecznym. Kompetencje te są spójne z naciskiem położonym w module na pracę zespołową, kreatywność oraz rozwój społeczno-emocjonalny. Uczniowie z doświadczeniem migracji są dodatkowo wspierani w ramach aula de acogida (klas lub oddziałów przyjmujących), które zapewniają intensywne wsparcie językowe, jednocześnie ułatwiając stopniową integrację uczniów z głównym nurtem edukacji.
Katalonia (poziom regionalny). Moduł jest również zgodny z katalońską podstawą programową określoną w Dekrecie 175/2022. Zawarte w niej kompetencje językowe obejmują rozwijanie kompetencji codziennej komunikacji ustnej i pisemnej, natomiast struktura aula d’acollida zapewnia nowo przybyłym uczniom intensywne wsparcie w nauce języka katalońskiego, jednocześnie umożliwiając im dalsze uczestnictwo w edukacji ogólnodostępnej. Podobnie jak polska podstawa programowa, katalońskie ramy edukacyjne kładą nacisk na rozwijanie kluczowych kompetencji, w tym komunikacji, kompetencji cyfrowych, współpracy, kreatywności i aktywnego uczestnictwa w życiu społecznym. W szczególności odnosi się to do kompetencji CD (kompetencja cyfrowa) oraz CPSAA. Kompetencja CD obejmuje bezpieczne, krytyczne i odpowiedzialne korzystanie z narzędzi cyfrowych do komunikacji i tworzenia treści, co bezpośrednio odpowiada wykorzystaniu w module narzędzi takich jak Padlet, Canva, Wordwall i Vocaroo. Kompetencja CPSAA wspiera rozwój umiejętności współpracy i samoregulacji oraz wytrwałości, które są rozwijane w module za pomocą rutyn refleksji.
Chorwacja. Ten moduł jest zgodny również z chorwacką podstawą programową. Kurikulum nastavnog predmeta Hrvatski jezik (program nauczania języka chorwackiego) obejmuje trzy wzajemnie powiązane obszary — język i komunikację, literaturę i kreatywność oraz kulturę i media. Obszar języka i komunikacji kładzie szczególny nacisk na rozwijanie umiejętności słuchania, mówienia, czytania i pisania poprzez uporządkowane sytuacje komunikacyjne związane z codziennym życiem, co dobrze odpowiada zastosowanym w module scenariuszom, które skupiają się na rozwoju umiejętności z zakresu BICS. Rozwijanie kompetencji cyfrowych jest uwzględnione w Kurikulum nastavnog predmeta Informatika. Jeden z jego obszarów, e-društvo (e-Society), obejmuje bezpieczeństwo w Internecie, pełną szacunku komunikację cyfrową oraz odpowiedzialne uczestnictwo w środowisku cyfrowym, co jest spójne z wykorzystaniem w module cyfrowych narzędzi wspierających komunikację i współpracę. Nowo przybyli uczniowie z doświadczeniem migracji i uchodźstwa mogą korzystać z zajęć przygotowawczych (pripremna nastava) oraz bezpłatnych kursów języka chorwackiego koordynowanych przez Ministerstwo Nauki i Edukacji.
Holandia. jest zgodny również z ramami holenderskiej podstawy programowej. Kerndoelen Nederlands określają cztery kluczowe cele dotyczące kompetencji językowych w zakresie komunikacji ustnej (kerndoelen 1, 2, 3 i 10). Holenderskie badania edukacyjne wskazują na ich związek z rozwojem społeczno-emocjonalnym uczniów i ich samodzielnością, co odzwierciedla podejście przyjęte w module, łączące codzienną komunikację z dobrostanem emocjonalnym i poczuciem pewności siebie. Rozwijanie kompetencji cyfrowych zostało uwzględnione w ramach kerndoelen digitale geletterdheid, które kładą nacisk na bezpieczne, krytyczne i odpowiedzialne korzystanie z systemów cyfrowych i mediów. Założenia te są spójne z wykorzystaniem w module narzędzi takich jak Padlet, Canva, Wordwall i Vocaroo. Nowo przybyli uczniowie mogą korzystać ze wsparcia w ramach taalklassen lub nieuwkomersscholen (klas językowych i programów dla nowo przybyłych uczniów), które zazwyczaj zapewniają intensywne wsparcie językowe przez około rok, zanim uczniowie przejdą do ogólnodostępnej edukacji podstawowej.